Aikido Journal Home » Interviews » Συνέντευξη με τον Φούμιο Τογιόντα Aiki News Japan

Συνέντευξη με τον Φούμιο Τογιόντα

του Mark Binder

Aikido Journal #108 (1996)

Μετάφραση: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης (Grigoris A. Miliaresis)

Ο Σίχαν Φούμιο Τογιόντα (6ο νταν) επικεφαλής του Aikido Association of America είναι ένας γεροδεμένος άνθρωπος με πλούσιο γέλιο. Το αϊκίντο του είναι γρήγορο, ζωηρό, δυναμικό και άμεσο. Σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο βρίσκεται από τη μια άκρη των ΗΠΑ ως την άλλη για κάποιο σεμινάριο σε ένα από τα 120 και πλέον ντότζο του ΑΑΑ. Σε κάθε στάση του, ανεξάρτητα από τις τεχνικές που δείχνει, ο 49χρονος δάσκαλος δίνει έμφαση σε ένα σημείο –στην μετάδοση του ποιοτικού αϊκίντο. Οι πολεμικές τέχνες έχουν μια τάση να φθίνουν με το πέρασμα του χρόνου και με την απομάκρυνσή τους από τους ιδρυτές τους. Ο Φούμιο Τογιόντα πιστεύει ότι το αϊκίντο του Ουεσίμπα είναι μια τέχνη που αξίζει να διατηρηθεί και να βελτιωθεί.

Πώς βρεθήκατε αναμεμειγμένος με το αϊκίντο; Μπορείτε να μας δώσετε ένα σύντομο βιογραφικό σας;

Ξεκίνησα την εκπαίδευση στο αϊκίντο όταν ήμουν παιδί, στο Τοτσίγκι, στα βόρεια του Τόκιο. Ο μεγαλύτερος αδερφός μου ήταν μαθητής στο εκεί ντότζο του Δάσκαλου Κοΐτσι Τοχέι. Η οικογένεια Τοχέι κατάγεται από την ίδια πόλη με τη δική μου οπότε έτσι διαμορφώθηκε με αυτόν μια σχέση μαθητείας.

Ασχοληθήκατε με το αϊκίντο επειδή σας το είπε ο αδερφός σας ή επειδή σας άρεσε;

Στην αρχή δεν είχα που αλλού να πάω οπότε έπρεπε να μείνω με τον αδερφό μου [γελάει δυνατά]. Το ενδιαφέρον, η συνειδητοποίηση και η κατανόηση ήρθαν μετά. Αργότερα, πήγα στο Τόκιο και γράφτηκα στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου Σένσου και τότε έγινα τζιότζου, ή εσωτερικός εκπαιδευόμενος, στο Ντότζο Ιτσικουκάι στο Τόκιο. Το μέρος αυτό είναι ένα κέντρο εκπαίδευσης στο Ζεν και το μισόγκι και ιδρύθκε από έναν μαθητή του Γιαμαόκα Τέσου, ο οποίος έζησε την εποχή Μεϊτζί και υπήρξε διάσημος ξιφομάχος και δάσκαλος του Ζεν. Έζησα στο Ιτσικουκάι για τρία χρόνια και παράλληλα συνέχισα την εκπαίδευσή μου στο Αϊκικάι Χόμπου Ντότζο. Μετά την αποφοίτησή μου από τη νομική επέλεξα το αϊκίντο ως καριέρα.

Πώς και προτιμήσατε το αϊκίντο από τα νομικά;

Η οικογένειά μου ήθελα να γίνω δάσκαλος. Η οικογένεια της μητέρας μου είναι όλοι δάσκαλοι και ο πατέρας μου ήθελε να επιστρέψω στην πατρίδα μας και να γίνω δάσκαλος εκεί. Και για να είμαι ειλικρινής το προσπάθησα. Είχα άδεια δασκάλου γυμνασίου όμως έδωσα εξετάσεις στην περιοχή για τη συγκεκριμένη δουλειά και απέτυχα. Ο θείος μου εργαζόταν στο Υπουργείο Παιδείας και θεωρητικώς θα έπρεπε να μου είναι εύκολο να πάρω τη συγκεκριμένη δουλειά, όμως κάποιο από τα διαγωνίσματά μου δεν ήταν αρκετά καλό. Μου είπε να γίνω αναπληρωτής δάσκαλος για έναν χρόνο όμως εγώ δεν ενδιαφερόμουν για κάτι τέτοιο, οπότε… [γέλια] αποφάσισα να προσπαθήσω να κάνω αϊκίντο. Έτσι έγινα ουτσιντέσι.

Με δέχθηκαν ως τον πρώτο ουτσιντέσι κάτω από την εποπτεία του Ντόσου Κισομάρου Ουεσίμπα. Ο Ο-Σενσέι είχε πεθάνει πρόσφατα και το Χόμπου Ντότζο δεν δεχόταν ουτσιντέσι για κάποιο διάστημα. Αφότου ξεκίνησε η διαμονή μου εκεί, και με τη βοήθεια του Δασκάλου Οσάουα, το πρόγραμμα συνεχίστηκε και συνεχίζεται ως σήμερα. Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής μου είχα την τύχη να ταξιδεύω με τον Ντόσου ως ο οτόμο του, ο συνοδός του. Ο Δάσκαλος Τοχέι ήταν επίσης πολύ κοντά στο Χόμπου Ντότζο τότε οπότε συνέχισα να ασκούμαι μαζί του καθώς και με άλλους σίχαν.

Δε σας ενδιέφερε πραγματικά να ασκήσετε δικηγορία…

[Χαμογελάει] Αυτό είναι άλλη ιστορία. Το καλοκαίρι αφότου αποφοίτησα από τη νομική εργάστηκα σε ένα νομικό γραφείο. Όμως η συγκεκριμένη δουλειά παραήταν βαρετή –το μόνο που έκανα ήταν δουλειά γραφείου και αυτό δε με ενδιέφερε ποτέ. Ως φοιτητής δεν μπορούσα να έχω δικούς μου πελάτες. Στην Ιαπωνία τις εξετάσεις του Δικηγορικού Συλλόγου τις περνούν μόνο 600-700 σπουδαστές κάθε χρόνο και αυτό σημαίνει ότι κατά μέσο όρο κάποιος πρέπει να μελετήσει για επτάμισι χρόνια μετά την αποφοίτησή του μέχρι να περάσει. Το ενδιαφέρον μου δεν ήταν αρκετό για κάτι τέτοιο.

Γιατί φύγατε από το Χόμπου Ντότζο;

Όταν ο Δάσκαλος Τοχέι έφυγε από το Αϊκικάι, τον ακολούθησα καθώς ήταν ο βασικός μου δάσκαλος. Στα χρόνια που ακολούθησαν την ίδρυση του Κι νο Κενκιουκάι, ήμουν εκπαιδευτής σε έντεκα ντότζο στην Ιαπωνία και Αρχι-Εκπαιδευτής για την εκπαίδευση στο αϊκίντο του Ki Society.

Ήρθατε στις ΗΠΑ μαζί με τον Δάσκαλο Τοχέι;

Μαζί του; Τεχνικά όχι. Είχα επισκεφθεί το Σιάτλ λίγους μήνες πριν έρθει εκείνος. Εγώ ήμουν εκεί για να μάθω αγγλικά, να βγάλω άδεια οδήγησης και να διδάξω. Ο Δάσκαλος Τοχέι ήρθε αργότερα και πήγαμε για ένα σεμινάριο στη Φιλαδέλφεια για μια εβδομάδα. Στη συνέχεια, μετακόμισα στο Σικάγο του Ιλινόι στις 19 Ιουνίου του 1974.

Εκείνον τον καιρό ήμουν εκπρόσωπος της οργάνωσης του Δασκάλου Τοχέι. Ο κ. Νακαμότο, ο οποίος ίδρυσε την οργάνωση, με προσέλαβε να διευθύνω το ντότζο του Ki Society στο Σικάγο και αυτό πήγε αμέσως πολύ καλά. Τελικά ίδρυσα τις δικές μου, ανεξάρτητες οργανώσεις την Aikido Association of America (Αμερικανική Ένωση Αϊκίντο) και την Aikido Association International (Διεθνή Ένωση Αϊκίντο) οι οποίες μαζί επιβλέπουν πάνω από 120 ντότζο στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη. Οι οργανώσεις αυτές είναι πλέον αναγνωρισμένες από το Παγκόσμιο Αρχηγείο του Αϊκίντο υπό τη διεύθυνση του Ντόσου Κισομάρου Ουεσίμπα.

Τι σας οδήγησε να ανεξαρτητοποιηθείτε από το Ki Society;

Δεν έφυγα από το Ki Society –με πέταξαν έξω. Είχαμε διαφωνίες σχετικά με εκπαιδευτικά θέματα.

Σας πέταξαν έξω; Τι συνέβη;

Τι συνέβη; [Γέλια] Σχεδόν έχω ξεχάσει πια. Ο Δάσκαλος Τοχέι που έστειλε μια επιστολή απόλυσης. Τον ρώτησα γιατί με απέλυε και είπε ότι είχα παραβεί τους κανονισμούς. Είπα “Α, καλά.” Επειδή ως σπουδαστής νομικής είχα γράψει εγώ τους αρχικούς κανονισμούς όταν ήμουν στην Ιαπωνία του είπα, “Δάσκαλε, είμαι στις ΗΠΑ και όχι στην Ιαπωνία. Έχετε διεθνείς κανονισμούς;” [Γέλια] Και μου απάντησε, “Μπα. Το κάνω διεθνή κανονισμό τώρα, Τογιόντα. Φεύγεις!”

Ποια ήταν η αρχική παράβαση;

Υπήρχαν διάφοροι λόγοι. Ήμουν στα Μεσοδυτικά και στον Δάσκαλο Τοχέι δεν άρεσε ότι πήγα στο Τέξας να διδάξω ένα σεμινάριο επειδή κάποιος άλλος σίχαν ήθελε να εμπλακεί –εγώ δεν έπρεπε να πάω εκεί. Όμως ο οικοδεσπότης μου ήταν από το Σικάγο οπότε πήγα και αυτό ήταν παράβαση. Επίσης, πήγα στη Χαβάη –όχι για δουλειές- και κάποιοι υψηλόβαθμοι εκεί μου είπαν “Δάσκαλε Τογιόντα, αν έρθετε στη Χαβάη θέλουμε να διδάξετε.” Τους είπα, “Εντάξει –το έχετε πει όμως στον Δάσκαλο Τοχέι;” “Όχι,” μου είπαν “αλλά μην ανησυχείτε, μπορείτε να διδάξετε. Έχετε τις γνώσεις, έχετε το γκι σας, ελάτε να μας δείξετε κάτι.” Το έκανα λοιπόν και αυτό δεν άρεσε στον Δάσκαλο Τοχέι.

Τώρα που έχετε τη δική σας οργάνωση, πώς σας φαίνεται το να έρχεται κάποιος και να διδάσκει στη δική σας περιοχή; Σας ενοχλεί;

Όχι, καθόλου. Όλοι το ίδιο κάνουν. Αν κάποιος από το US Aikido Federation (Αμερικανική Ομοσπονδία Αϊκίντο) είναι εδώ και κάποιοι μαθητές μου, μου πουν “Μπορώ να πάω;” τους λεω ναι, πηγαίνετε. Ναι, κάντε σεμινάρια, ναι, πηγαίνετε σε άλλους εκπαιδευτές. Το πρόβλημα είναι ότι αν κάποιοι συγκεκριμένοι άνθρωποι σας αναγνωρίσουν ως μαθητές μου θα σας πετάξουν έξω επί τόπου, μπροστά σε όλον τον κόσμο. “Είσαι μαθητής του Τογόντα, φύγε από δω. Δεν μπορείς να μείνεις.” Γιατί τα ονομάζουν δημόσιες εκδηλώσεις; Γι αυτό δε μου αρέσουν τα πράγματα αυτά. Δεν το παίρνω προσωπικά –απλώς το αναφέρω καθώς πρόκειται για μια πολύ δυσάρεστη κατάσταση.

Γιατί χρειάζεται άλλη μια οργάνωση για το αϊκίντο στις ΗΠΑ; Ποια είναι η αποστολή της ένωσής σας;

Οι ΗΠΑ χρειάζονται ποιοτική εκπαίδευση –αυτό δε θα αλλάξει ποτέ. Εμείς εργαζόμαστε για να το πετύχουμε και για να αναπτύξουμε τη δυνατότητα των αμερικανών εκπαιδευτών να διδάξουν στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Αυτός είναι ο στόχος μου και γι αυτό ζω στη χώρα αυτή και έγινα αμερικανός πολίτης. Όχι για να διδάξω για το δικό μου όφελος αλλά για να εξασφαλίσω τη μετάδοση του ποιοτικού αϊκίντο στη χώρα. Η οργάνωσή μας έχει μια μεθοδολογία και ένα σύστημα εκπαίδευσης το οποίο ενθαρρύνει ενεργά την ανάπτυξη επαγγελματιών εκπαιδευτών πλήρους απασχόλησης κάτι που πιστεύω ότι είναι αναγκαίο για τη βιωσιμότητα του αϊκίντο. Εν ολίγοις υπάρχει αρκετή δουλειά για να γίνει και εμείς την κάνουμε. Γι αυτό υπάρχει η οργάνωσή μας.

Πώς ξεκίνησε η οργάνωση;

Το 1981, φτιάξαμε μια προκαταρκτική οργάνωση με τον Τζον Τακάγκι, ιδρυτή του Αριζόνα Αϊκικάι στο Φήνιξ –τότε ήμουν ο πιο υψηλόβαθμος μαθητής.

Το ΑΑΑ ιδρύθηκε το 1984 –αυτό σημαίνει ότι χρειάστηκαν κάποια χρόνια για να αναπτυχθεί αυτό που θέλατε;

Ναι

Τι ήταν αυτό που θέλατε να κάνετε διαφορετικά;

Εκείνον τον καιρό, ειδικά στην Καλιφόρνια και στη Δυτική Ακτή, υπήρχαν πολλές μαύρες ζώνες οι οποίες δεν ανήκαν σε καμία οργάνωση. Είχαν απογοητευθεί από την αποσκίρτηση του Ki Society. Ο Τζον κι εγώ συναντηθήκαμε στην Καλιφόρνια με μια ομάδα από πάνω από 60 μαύρες ζώνες. Πίστεψα ότι ενδιαφέρθηκαν για τις ιδέες μας ή ότι είχαν απογοητευθεί από τις άλλες οργανώσεις του αϊκίντο –όλα αυτά έγιναν στις αρχές της δεκαετίας του ‘80. Το Ki Society είχε αποσκιρτήσει, και οι άνθρωποι του αϊκίντο δεν ήξεραν προς ποια κατεύθυνση να κινηθούν. Όσοι ήθελαν το κύρος πήγαιναν μέσω του Δασκάλου Τοχέι στον Ντόσου, όμως στις ΗΠΑ, ο Δάσκαλος Τοχέι είχε αποχωρήσει από το αρχηγείο και είχε δημιουργήσει το Ki Society οπότε υπήρχαν πολλοί που δεν ήξεραν που να πάνε. Ειδικά στη Δυτική Ακτή, όπου ακόμα δε βρίσκονταν πολλοί ιάπωνες σίχαν, ήθελαν να είναι ανεξάρτητοι. Τους κινήσαμε το ενδιαφέρον επειδή κι εγώ ήμουν επίσης ανεξάρτητος.

Πείτε μας για εκείνη την αρχική συνάντηση…

Δεν τους άφησα να μιλήσουν για παραπάνω από πέντε λεπτά. Τι ήθελαν; Ποια ήταν η κατάσταση στο ντότζο τους; Στη συνάντηση εκείνη όλοι είπαν κάτι σχετικό με το τι ήθελαν καθώς και τι δεν ήθελαν –εκφράστηκαν πολύ συναισθηματικά. Κάθε μαύρη ζώνη μίλησε για πέντε λεπτά και ξαφνικά, είχαν περάσει μεμιάς δύο, τρεις ώρες [γέλια]. Δεν ήταν η συνάντηση πάντως που καθιέρωσε την οργάνωση –ήταν απλώς μια συνάντηση. Μετά από είπα “Θεέ μου, αν κάθε φορά μιλάνε πενήντα μαύρες ζώνες, πότε θα προλαβαίνουμε να κάνουμε διοικητικές δουλειές;” Δεν μπορούσαμε. Οπότε βρέθηκα με κάποιους από τους πιο υψηλόβαθμους –σάνταν, γιόνταν, γκόνταν- και μιλήσαμε ιδιαιτέρως. Μερικοί είπαν “Αν, θέλετε να κάνετε κάτι τέτοιο, δεν ενδιαφέρομαι,” ενώ άλλοι είπαν “Αν μπεις επικεφαλής θα ακολουθήσω.”

Τι ακριβώς προσφέρει η οργάνωση σε ένα ντότζο το οποίο γίνεται μέλος;

Η οργάνωσή μου, ειδικεύεται στη σημασία του εκπαιδευτή του αϊκίντο. Όταν πρωτοήρθα στο Σικάγο το 1974, εξεπλάγην από το ότι ο Χρυσός Οδηγός είχε δύο ντουζίνες σελίδες με αρκετές εκατοντάδες σχολές πολεμικών τεχνών οι οποίες όλες δήλωναν ότι διδάσκουν αϊκίντο, καράτε, τζούντο, κέμπο ή κουνγκ φου -τα πάντα. Ήξερα ότι δεν έκαναν στ’ αλήθεια αϊκίντο και δε μου άρεσε αυτού του τύπου η διαφήμιση, καθώς κάποιος που δεν έχει εμπειρία του αϊκίντο δεν πρέπει να το διδάσκει. Μίλησα με μερικούς από αυτούς και ο διάλογος ήταν του τύπου “Δεν υπάρχει πρόβλημα, ξέρω αϊκίντο.” “Πόσον καιρό έχεις σπουδάσει;” “Πήγα σε ένα σεμινάριο.” “Πόσες μέρες;” “Μονοήμερο –έξι ώρες. Ξέρω όμως αϊκίντο. Κάνω λίγο τζούντο και καράτε οπότε ξέρω τι είναι για μένα το αϊκίντο.” Αυτό για μένα είναι εντυπωσιακό. Στην Ιαπωνία είχαμε εκπαιδευτές σιντόιν και φούκου σιντόιν αλλά στη χώρα αυτή είδα έκπληκτος ότι δεν υπάρχει γενικώς συναίσθηση του τι κάνει κάποιον ικανό να γίνει εκπαιδευτής πολεμικών τεχνών. Νομίζω ότι θα πρέπει να υπάρχει κάποιο καθεστώς πιστοποίησης από κάποιον πιο υψηλόβαθμο το οποίο να δείχνει ότι κάποιος πληροί τις προϋποθέσεις για να είναι εκπαιδευτής. Βασικά αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει –μ’ άλλα λόγια το κοινό δεν ξέρει ποιος έχει τα προσόντα να είναι διδάξει και ποιος όχι. Όπως δείχνουν τα πράγματα, από τη στιγμή που έχεις μαύρη ζώνη μπορείς να διδάξεις.

Η οργάνωσή σας προσπαθεί να το αλλάξει αυτό;

Το 1977, έκανα στο Σικάγο το πρώτο Εθνικό Σεμινάριο Εκπαιδευτών. Εκπαιδεύουμε δασκάλους στην διδασκαλία της πολεμικής τέχνης του αϊκίντο. Βαθμολογούμε το κάθε άτομο και πιστοποιούμε αυτούς που μπορούν να διδάξουν. Η Αμερικανική Ένωση Αϊκίντο δίνει διάκριση και πιστοποίηση –θα πιστοποιήσουμε ότι ο σύλλογος κάποιου είναι σύλλογος αϊκίντο ή όχι. Η διδακτική επιτροπή και εγώ ο ίδιος ως σίχαν, προσφέρουμε εποπτεία και εκπαίδευση στα τοπικά ντότζο.

Είναι κάτι σαν δίκτυο ποιοτικού ελέγχου;

Ναι. Πήγαινα στα ντότζο και ρωτούσα τον δάσκαλο, “Γιατί διδάσκεις αϊκίντο; Που είναι το δίπλωμά σου;” Οι περισσότεροι δεν μπορούσαν να απαντήσουν. Σήμερα στο Σικάγο τα περισσότερα από αυτά τα ντότζο δεν ονομάζουν αϊκίντο αυτό που διδάσκουν –τώρα το λένε χαπκίντο [γελάει δυνατά]. Κάποιοι έχουν αρχίσει να αυτοαποκαλούνται αϊκιτζουτζούτσου ή αϊκιτζούτσου, γεγονός που με προβληματίζει κάπως όμως γι αυτό δεν μπορώ να κάνω κάτι. Τουλάχιστον στην περιοχή του Σικάγο μερικά πράγματα έχουν αλλάξει. Η Αμερικανική Ένωση Αϊκίντο προσπαθεί να βοηθήσει τον καθένα να κάνει το καλύτερο που μπορεί. Δε θέλουμε να περιορίσουμε κανέναν –στόχος μας είναι να κρατήσουμε το αϊκίντο στον δρόμο του. Σήμερα, είμαστε κάτω από την εποπτεία του Χόμπου Ντότζο, κάτι που πάντοτε έλπιζα. Όλα μου τα μέλη, με διάφορους εκπαιδευτές, μια ξεχωριστή οργάνωση αλλά κάτω από την ομπρέλα του αϊκίντο του Ουεσίμπα. Δουλειά μας είναι να το κάνουμε όσο πιο ξεκάθαρο γίνεται ώστε να μην υπάρχει σύγχυση στο μέλλον. Αυτό είναι η ευθύνη μου.

Πώς καταφέρατε σιγά-σιγά να επανενωθείτε με το Χόμπου Ντότζο και να επιτύχετε πλήρη αναγνώριση για την οργάνωσή σας;

Όταν εκπαιδευόμουν ως ουτσιντέσι και αργότερα όταν ήμουν νέος εκπαιδευτής στο Χόμπου Ντότζο, είχα μια ιδιαίτερη σχέση με τον εκλιπόντα Δάσκαλο Οσάουα. Ήταν πραγματικά αφοσιωμένος στον Ντόσου και στο Χόμπου Ντότζο και είχε αναλάβει τους νέους εκπαιδευόμενους. Όταν ο Δάσκαλος Τοχέι μου ζήτησε να τον ακολουθήσω για να ιδρύσει το Ki Society, ένιωσα υποχρεωμένος να το κάνω, όμως ήξερα ότι κάνοντας κάτι τέτοιο θα απογοήτευα βαθιά τον Δάσκαλο Οσάουα ο οποίος μου είχε δείξει τόση καλοσύνη και με είχε ενθαρρύνει σημαντικά. Μερικά χρόνια μετά, τον πλησίασα και του εξέφρασα την επιθυμία μου να εμπλακώ ξανά με το Αϊκικάι Χόμπου Ντότζο και εκείνος συμφώνησε αμέσως. Έκανε ό,τι ήταν δυνατόν για να προωθήσει την ιδέα αυτή μέχρι τον θάνατό του όμως η τελική απόφαση ήταν, προφανώς, του Ντόσου. Από τότε που η σχέση αυτή έγινε επίσημη, με έχουν τιμήσει με μια υπέροχη υποδοχή.

Χρειάστηκε κάποιος καιρός μέχρι να εδραιωθεί η σχέση με το Χόμπου Ντότζο, έτσι δεν είναι;

Ναι. Ήμουν στημένος και περίμενα, ανεπίσημα, για πάνω από έξι χρόνια.

Και μετά μια μέρα είπαν εντάξει;

Είπαν, “ΟΚ εμείς δεν έχουμε κανένα πρόβλημα.” [Γέλια]

Μια από τις δυσκολίες που είχατε στο να μιλήσετε μαζί μας, και από τις δυσκολίες που έχουν γενικώς οι αϊκιντόκα, είναι η συζήτηση περί πολιτικής. Συζητιέται, όμως υποτίθεται ότι δεν πρέπει να συζητιέται.

Όμως τη συζητάμε όπως και να ‘χει. Τη χρειαζόμαστε την πολιτική. Χωρίς αυτήν δεν μπορούμε να ασχοληθούμε με την επαγγελματική διάσταση των πραγμάτων –έχω σπουδάσει νομικά και το ξέρω καλά αυτό. Οι άνθρωποι που κάνουν την πολιτική και που φτιάχνουν τους νόμους βοηθούν τις οργανώσεις να εξαπλωθούν και να αναπτυχθούν. Αυτή είναι η θετική πλευρά, όμως η ερμηνεία των νόμων είναι μια αρκετά δύσκολη υπόθεση. Αν ερμηνεύσεις εσφαλμένα έναν νόμο, έχεις χάσει και μπορεί να βρεθείς στη φυλακή. Στις ΗΠΑ οδηγείς στη δεξιά πλευρά του δρόμου όμως στην Ιαπωνία ή στην Αγγλία οδηγείς στην άλλη και όταν έρθεις στη χώρα αυτή πρέπει να ακολουθήσεις τον νόμο αυτόν –αν λοιπόν η ερμηνεία σου είναι διαφορετική έχεις προβλήματα. Αυτό δε σημαίνει ότι είσαι κακός άνθρωπος. Η δυσκολία δεν είναι στους κανονισμούς ή στις πολιτικές αλλά όταν οι άνθρωποι τα ερμηνεύουν με διαφορετικούς τρόπους μερικές φορές θεωρούνται κακοί. Δεν είναι κακοί, απλώς έχουν λάθος ερμηνεία. Και μερικές φορές ακόμα και αυτό μπορεί να αλλάξει [γέλια].

Η πολιτική είναι διαφορετική σε διάφορους τομείς. Το θέμα μας είναι η εκπαίδευση ή η δουλειά; Μερικές φορές είναι το ίδιο, μερικές φορές δεν μπορούν να διαχωριστούν. Μερικές φορές είμαι σίχαν, κάποιες άλλες είμαι δάσκαλος, κάποιες άλλες είμαι μαθητής και άλλοτε είμαι φίλος. Μερικές φορές εύχομαι να μπορούσαμε να νοιαζόμαστε μόνο για την εκπαίδευση στο αϊκίντο.

Στο αϊκίντο, αυτό που εννοούμε όταν συζητάμε περί πολιτικής είναι η επιρροή ενός εκπαιδευτή. Μερικές φορές ατό είναι ισχυρότερο από έναν νόμο διότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη σκέψη ενός μαθητή. Και μερικοί άνθρωποι είναι πολύ μπερδεμένοι –γι αυτό είναι δύσκολο ακόμα και να συζητήσουμε τι εννοούμε όταν λέμε “πολιτική στο αϊκίντο.”

Η χειρότερη κατάσταση είναι όταν κάποιος δάσκαλος συγκρίνει το αϊκίντο του με το αϊκίντο κάποιου άλλου λέγοντας “το δικό μου είναι καλύτερο.” Φυσικά δεν μπορεί να ξέρει στ’ αλήθεια ότι αυτό που κάνει είναι καλύτερο και όταν το λεει δημόσια, χάνει -πιστεύω ότι χάνει ως άτομο. Μπορεί να διδάξει αυτό που πιστεύει όμως δεν πρέπει να μιλάει για κάποιον άλλον εκπαιδευτή κατ’ αυτόν τον τρόπο. Καταστρέφει τον εαυτό του τόσο ως δάσκαλο όσο και ως μαθητή.

Μερικές φορές είναι δύσκολο. Όταν διδάσκεις, δίνεις έμφαση σε αυτά που πιστεύεις και τα παρουσιάζεις στους μαθητές σου –κανένα πρόβλημα με αυτό. Το να μιλάς όμως για συγκεκριμένους ανθρώπους και να λες ονόματα είναι άλλο πράγμα. Αν δεν μπορείς να ελέγξεις το εγώ σου χάνεις “πρόσωπο” και υπόσταση.

Με τον κίνδυνο να μιλήσουμε για το αϊκίντο άλλων ανθρώπων, αναφέρατε ότι σας ευχαριστεί να ταξιδεύετε στις ΗΠΑ. Τι έχετε παρατηρήσει σχετικά με τις διαφορές του αϊκίντο στις διάφορες περιοχές των ΗΠΑ;

Το 1974, η Ανατολική ακτή βρισκόταν υπό την άμεση καθοδήγηση των ιαπώνων σίχαν –των κ.κ. Κανάι και Γιαμάντα. Στην Καλιφόρνια υπήρχε μόνο ο κ. Τσίμπα. Αυτοί που βρίσκονταν στην Δυτική ακτή ήταν κυρίως επηρεασμένοι από τους Χαβανέζους δασκάλους που ταξίδευαν εκεί. Δεν υπήρχε επίβλεψη της προπόνησης από κάποιον ιάπωνα δάσκαλο σε καθημερινή βάση και η διαφορά ήταν αισθητή. Στη Δυτική ακτή τα πράγματα ήταν πιο χαλαρά, σαν να επρόκειτο για μια κοινωνική δραστηριότητα. Η Ανατολική ακτή ήταν πιο παραδοσιακή και οι άνθρωποι ασκούνταν στο στυλ του Χόμπου Ντότζο –ένα στυλ πολύ κοντινό σε αυτό που κάνουμε εμείς. Νομίζω ότι σήμερα αυτό έχει αλλάξει, έχει μετριαστεί.

Θα λέγατε ότι οι διαφορές μεταξύ των δύο ακτών έχουν μειωθεί από τότε;

Ναι. Τα ντότζο της Ανατολικής και της Δυτικής ακτής μοιάζουν περισσότερο τόσο ως προς την εμφάνιση όσο και ως προς τον τρόπο άσκησης και διαχείρισης.

Παρατηρήσατε καθόλου στιλιστικές διαφορές;

Ναι αλλά θα προτιμούσα να μην επεκταθώ επ’ αυτού. Όταν διδάσκω, επιμένω στη δική μου ερμηνεία του αϊκίντο. Δηλαδή, δεν επιμένω όμως πιστεύω ότι η δουλειά μου είναι να διδάξω τη δική μου ερμηνεία –άλλοι άνθρωποι έχουν άλλες μεθοδολογίες. Όταν βρίσκεσαι εδώ, στις ΗΠΑ, αναπτύσσεις τη δική σου ερμηνεία και έκφραση στο αϊκίντο και έτσι πρέπει να γίνει. Πρόκειται ακόμα για το αϊκίντο του Ουεσίμπα όμως μπορεί να είναι ελαφρώς διαφορετικό… Ο τρόπος διδασκαλίας αλλάζει με την προσωπικότητα του καθενός και αυτό είναι η φυσική εξέλιξη της διδασκαλίας.

Μια και μιλάτε για προσωπικές εκφράσεις του αϊκίντο, είμαι περίεργος για το πώς θα χαρακτηρίζατε τη δική σας έκφραση του αϊκίντο.

Αν παρακολουθήσετε τα μαθήματά μου θα σας γίνει σαφές [γέλια]. Αν σε μια συνέντευξη υπογραμμίσω λεκτικά τα δικά μου χαρακτηριστικά, ο κόσμος θα πει “ποιος είναι αυτός ο τύπος;” Κι εγώ αϊκίντο κάνω –δείτε ένα μάθημά μου και θα καταλάβετε.

Υπάρχει κάποιος τρόπος να το εκφράσετε για τους ανθρώπους που μπορεί να μην έχουν παρακολουθήσει κάποιο σεμινάριό σας ή προκειμένου να τους κινήσετε το ενδιαφέρον για να έρθουν;

Αυτό που κάνουμε στο αϊκίντο είναι να εναρμονιζόμαστε –αυτό μου αρέσει. Κοινή συνεργασία και άσκηση με αρμονία. Νομίζω ότι η αρμονία είναι μια εξαιρετικά σημαντική φιλοσοφία και πρέπει να την φέρνουμε στο ντότζο και στα στρώματα και να συνεργαζόμαστε από κοινού στην άσκησή μας. Μερικές φορές όμως το αϊκίντο είναι μπούντο, είναι πολεμική τέχνη. Λέμε ότι μαθαίνουμε μια αμυντική τέχνη όμως δεν έχουμε επιθέσεις και στην άσκηση στις πολεμικές τέχνες, αν δεν έχεις επίθεση δεν μπορείς να ασκηθείς στην άμυνα. Όταν δουλεύουμε με αρχαρίους, όταν διδάσκουμε τα βασικά, αν οι επιθέσεις μας είναι με πλήρη δύναμη θα τους φοβίσουμε και μπορεί να τους μπερδέψουμε. Γι αυτό στη διδασκαλία θα πρέπει να λαμβάνουμε υπ’ όψιν την αρμονία και τη συνεργασία. Η ουσία όμως είναι ότι από τη στιγμή που κάνουμε μια αμυντική άσκηση θα πρέπει να εκπαιδευτούμε και με την κατάλληλη επίθεση. Πιστεύω ότι αν δεν έχουμε καλές επιθέσεις δεν έχουμε τη σαφήνεια και την καθαρότητα της αρχικής πολεμικής τέχνης και αν το αϊκίντο υποτίθεται ότι είναι μπούντο, μπορεί η τέχνη να έχει αρχίσει να ξεφτίζει. Στα σεμινάριά μου υπάρχει πάντοτε η σωστή επίθεση και μετά είναι που εφαρμόζουμε τις τεχνικές ρίψεων ή ακινητοποιήσεων Πρέπει επίσης να αναπτύσσεις την ικανότητα του ουκέμι –αν αναπτύσσεις τις δεξιότητες του ούκε, η τέχνη σου είναι αληθινή, μπορείτε να βρίσκεσαι πάντοτε σε εγρήγορση και να μάθεις πολύ καλά τις αμυντικές τεχνικές. Αυτή είναι η δική μου ερμηνεία. Μερικοί δε συμφωνούν και λένε ότι οι μαθητές του αϊκίντο δεν πρέπει να επιτίθενται. Πρέπει να συνεργαζόμαστε, να πέφτουμε κάτω και στη συνέχεια να μας ακινητοποιούν –χωρίς επιθέσεις. Μερικές φορές εκπλήσσομαι που έχει αναπτυχθεί αυτή η φιλοσοφία. Βεβαίως αν ένας εκπαιδευτής δεν είναι δυνατός δάσκαλος αυτού του τύπου η φιλοσοφία λειτουργεί προς όφελός του.

Μ’ άλλα λόγια, αν ο εκπαιδευτής δεν είναι αρκετά καλός στο ίδιο του το αϊκίντο είναι μάλλον απίθανο να διδάξει μια καλή επίθεση.

Σωστά. Και αν ο εκπαιδευτής δεν μπορεί να διδάξει καλές επιθέσεις, δε διδάσκει αϊκίντο το οποίο είναι μπούντο. Στις ΗΠΑ υπάρχει ένας τρόπος διδασκαλίας όπου ο δάσκαλος πρώτα μιλάει. Σου εξηγεί τι πρόκειται να συμβεί πολύ πριν το δείξει, μ’ άλλα λόγια, “Αν κάποιος χτυπήσει εδώ, πιάστε το χέρι…” Δεν είναι ένα με την κίνηση και η τελική κατάσταση είναι πολύ στατική –και επιπλέον μιλάει συνέχεια γύρω από αυτό. Σε ένα παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστημα, ο δάσκαλος πρώτα δείχνει χωρίς να μιλάει. Ο ούκε επιτίθεται σε ένα σενάριο πλήρους επίθεσης/ άμυνας. Δεν εννοώ ότι προσπαθούν να σκοτώσουν ο ένας τον άλλον αλλά η σύμβαση είναι να κάνεις μια δυνατή επίθεση, τουλάχιστον τις πρώτες φορές, σαν επίδειξη. Στη συνέχεια οι μαθητές έχουν μια εικόνα του τι είναι αυτό στο οποίο θα εξασκηθούν και τους αφήνουμε να το δοκιμάσουν. Ο δάσκαλος βλέπει τι είναι αυτό που προσπαθείς να κάνεις και τότε αναφέρεται στο εκπαιδευτικό υλικό, μετά την επίθεση. Με αυτόν τον τρόπο, τον παραδοσιακό, οι επιδείξεις μοιάζουν σχεδόν με καταστάσεις ζωής και θανάτου. Όταν ο ούκε επιτίθεται και πέφτει με όλη του τη δύναμη, ο νάγκε δείχνει το υψηλότερο επίπεδο της τεχνικής και οι θεατές λένε “Α, έτσι πρέπει να γίνει.” Μετά από αυτό, μπορούμε να το δείξουμε ξανά απ’ την αρχή –αυτό το πόδι πάει εδώ, εκείνο εκεί κλπ. Κατά τη γνώμη μου αυτή είναι η πιο δυνατή μέθοδος εκπαίδευσης. Μερικές φορές όμως καλή είναι και η ανάποδη. Μερικές φορές χρειάζεται να μιλάς.

Ξέρω ότι υπάρχει για μια μεγάλη διαφορά στον δυτικό τρόπο εκπαίδευσης. Στην Ιαπωνία οι εκπαιδευτές δεν μιλούν. Κάνουν κάτι και μετά έρχονται δίπλα σου, λένε δύο κουβέντες, σε ακουμπάνε λίγο ή σε βοηθούν με κάποιον άλλο τρόπο, λένε κάτι ακόμα και μετά φεύγουν. Μπορεί να προκαλέσει σύγχυση. Από την άλλη, για μερικούς ανθρώπους στις ΗΠΑ, εκπαίδευση σημαίνει να γράφεις τα πάντα στον πίνακα [γέλια].

Προτιμάτε πρώτα να δείχνετε και μετά να μιλάτε;

Δείχνω τι πρέπει να γίνει ή τον συγχρονισμό ή την ταχύτητα –δείχνω κάτι. Εσύ ως μαθητής πρέπει να διαμορφώσεις μια εικόνα και αυτή είναι η διδακτική μεθοδολογία την οποία προσφέρω. Μετά μπορεί να μιλήσω για κάτι που έδειξα και για το πώς έγινε αυτό που έδειξα. Μετά δείχνω το βήμα προς βήμα και εξηγώ ότι αν ασκηθείτε έτσι θα καταφέρετε να φτάσετε σε αυτό το επίπεδο της τεχνικής. Ο ούκε ή ο συνασκούμενός σας θα πρέπει να έχει επίσης αρκετές ικανότητες ώστε να μπορεί να πέφτει. Αν ο δάσκαλος δείχνει κάτι, τότε ο μαθητής έχει μια εικόνα στο μυαλό του. Νομίζω ότι έτσι είναι εύκολο να καταλάβεις περί τίνος πρόκειται και να γίνεις καλός.

Φαίνεται ότι ένας από τους λόγους που οι ούκε φοβούνται να επιτεθούν είναι ότι αν επιτεθούν δυνατά θα πέσουν και δυνατά.

Έτσι είναι [γέλια]. Γι αυτό δε θέλεις να επιτίθεσαι δυνατά. Θα πρέπει να πούμε ξανά ότι η εκπαιδευτική μέθοδος για τους αρχαρίους είναι διαφορετική. Μερικές φορές δουλεύουμε στατικά, στεκόμαστε ακίνητοι ή καθόμαστε ακίνητοι και μετά κινούμαστε -ίσως δεν είναι και τόσο κακή ιδέα. Υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα ικανότητας τα οποία προσφέρουμε. Μερικές φορές, όταν διδάσκω κάποιες τάξεις έξι εβδομάδων που λειτουργούν ως γνωριμία με το αϊκίντο, τα πρώτα δεκαπέντε-είκοσι λεπτά μιλάω λέγοντάς τους τι είναι αυτό που διδάσκω, τι είναι αυτή η τάξη, ποια είναι η σημασία του αϊκίντο, και τι αρχές θα τους δείξω. Το να κάνεις κάτι χωρίς να το εξηγείς μπορεί επίσης να δημιουργήσει αμήχανες καταστάσεις.

Νομίζω ότι στα σεμινάρια εκπαιδευτών μου, προσπαθούμε να προτυποποιήσουμε εκπαιδευτικές μεθόδους. Δεν λέμε ότι είναι ο μόνος τρόπος, είναι όμως ένα πρότυπο. Κάθε δάσκαλος μπορεί να προσθέσει κάτι που του αρέσει να κάνει ή να αφαιρέσει κάτι που δεν του αρέσει. Εξαρτάται από τον άνθρωπο. Αυτό που θεωρώ σημαντικό για τους εκπαιδευτές και τους προχωρημένους είναι να μπορούν να δείξουν μπροστά στους μαθητές τους. Αν δεν μπορούν να δείξουν είναι πολύ δύσκολο να διδάξουν –είναι τέτοια η φύση της δουλειάς μας. Αυτοί οι τύποι αρχίζουν πρώτα να μιλάνε –και να μιλάνε και να μιλάνε- και τελικά κάνουν πολύ λίγη τεχνική. Δεν υπάρχει συγχρονισμός, δεν υπάρχει ταχύτητα δεν υπάρχει δύναμη –δεν είναι αληθινό. Οι τεχνικές δε βγαίνουν.

Σχετικά με το ουκέμι…

Στα ιαπωνικά η λέξη σημαίνει να δέχεσαι με το σώμα σου, να πιάνεις με το σώμα σου. Αυτή είναι η σωστή μετάφραση. Μερικοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ουκέμι σημαίνει να πέφτεις στο στρώμα ή στο έδαφος και ότι με την πτώση έχεις ήδη αποτύχει –σε αντίθετη περίπτωση δεν θα έπεφτες. Ναι, έτσι είναι. Όμως για λόγους εκπαιδευτικούς, αν έχεις μια τέτοια φιλοσοφία θα χτυπάς συνέχεια [γέλια]. Γι αυτό θα πρέπει να ασκηθείς στην πολεμική τέχνη του ουκέμι, για να μπορείς να πιάνεις τον εαυτό σου, να μπορείς να έχεις πάντοτε πλήρη έλεγχο, όποιες κι αν είναι οι συνθήκες, όπως και αν εφαρμόζει την τεχνική ο νάγκε. Πρέπει να επιβιώνεις, να είσαι ασφαλής.

Η αρχή αυτή είναι σημαντική όταν ξεκινάς με έναν μαθητή. Ένας εκπαιδευτής που δεν δίνει έμφαση στο ουκέμι δεν μπορεί να αναπτύξει σε υψηλό βαθμό τις αμυντικές τεχνικές του αϊκίντο -έτσι αντιλαμβάνομαι την εκπαίδευση στο ουκέμι. Αν ξέρεις καλά μια τεχνική θα πρέπει να μπορείς να κάνεις καλά και το ουκέμι. Όταν το ουκέμι σου βελτιώνεται, γίνεσαι πιο ευαίσθητος. Είσαι λοιπόν πιο ασφαλής και έχεις και το επιπρόσθετο πλεονέκτημα να μαθαίνεις τις τεχνικές με μεγαλύτερη ακρίβεια. Ακόμα και αν δεν ξέρεις τι είναι αυτό που έρχεται ή αν χάσεις την ισορροπία σου μπορείς γρήγορα να ανακτήσεις τη δύναμη και το κέντρο και την ενέργειά σου. Γι αυτό, κατά παράδοση, το να είσαι ο ούκε του δασκάλου είναι τιμητικός ρόλος. Όταν έχεις αρκετές ικανότητες ώστε να μπορείς να δέχεσαι την τεχνική του εκπαιδευτή σημαίνει ότι είσαι κοντά στο να αντιγράψεις την τεχνική.

Πείτε μας λίγο για τα σεμινάρια εκπαιδευτών που διοργανώνετε. Πόσοι εκπαιδευτές συμμετέχουν;

Μεταξύ 120 και 150. Κάθε χρόνο έχω σεμινάρια εκπαιδευτών στο Σικάγο και κάθε δύο χρόνια στις Δυτικές πολιτείες. Μπορεί σύντομα να ξεκινήσω εναλλάξ και στην Ανατολική Ακτή.

Τι συμβαίνει στο σεμινάριο;

Βασικά, έχει να κάνει με το πώς να διδάσκεις αϊκίντο. Τα πρώτα τέσσερα-πέντε χρόνια δίδασκα τα πάντα όμως τα τελευταία τρία ή τέσσερα χρόνια διδάσκουν τον δικό τους τρόπο διδασκαλίας και άλλοι υψηλόβαθμοι. Οπότε δεν προέρχονται τα πάντα από εμένα. Επιδεικνύουμε παραδείγματα εκπαίδευσης βήμα προς βήμα –για παράδειγμα δείχνουμε πώς λειτουργεί μια τάξη έξι εβδομάδων ή πώς λειτουργεί μια κανονική τάξη αρχαρίων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διδάσκω τις προχωρημένες τάξεις εκπαίδευσης.

Οι επικεφαλής των ντότζο διδάσκουν όντως τις τάξεις αρχαρίων άλλων εκπαιδευτών;

Ναι. Διδάσκουν μια τάξη αρχαρίων ή μια τάξη όπλων –διδάσκουμε τους εκπαιδευτές πώς διδάσκουμε. Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου εστιάζουμε στη διδακτική μεθοδολογία. Αυτό είναι το κύριο θέμα. Επίσης, δουλεύουμε στο πώς να βελτιώνουμε τις επιδείξεις για το κοινό. Διδάσκουμε πώς να οργανώσει κανείς μια επίδειξη, πώς να τη σκηνοθετήσει και στο τέλος κάνουμε μια τέτοια επίδειξη και συζητάμε πώς πήγε. Στο τέλος είναι η αναγνώριση. Παρέχουμε αποδεικτικά διδασκαλίας τα οποία αναφέρουν ότι έχει κανείς παρακολουθήσει ένα σεμινάριο εκπαιδευτών μια φορά κάθε δύο χρόνια. Έχουμε διπλώματα σιντόιν (εκπαιδευτή) φούκου σιντόιν (βοηθού εκπαιδευτή) και τζόσου (βοηθού). Πιστεύω ότι αυτό θα λειτουργήσει υποστηρικτικά σε εκείνους που διδάσκουν στην κοινότητά τους, στο ντότζο τους.

Τι διδάσκετε τους εκπαιδευτές σχετικά με την οργάνωση επιδείξεων; Τι έχετε βρει ότι δε λειτουργεί πια και πλέον το κάνετε διαφορετικά;

Οι εκπαιδευτές που επιτρέπουν στον καθένα να ανέβει στο στρώμα όταν κάνουν μια δημόσια επίδειξη μερικές φορές δείχνουν να υπολείπονται σε επαγγελματισμό –και το κοινό παρανοεί τι είναι το αϊκίντο. Αυτό που μου αρέσει είναι όταν ο εκπαιδευτής ή οι μαύρες ζώνες –όλοι καλά εκπαιδευμένοι- κάνουν μια επίδειξη η οποία είναι σύντομη αλλά πολύ επαγγελματική, με καθαρή τεχνική και κάποια εξήγηση των αρχών που επιδεικνύονται. Όπως είπα, όταν κάνουμε το σεμινάριο εκπαιδευτών εδώ στο Σικάγο, βάζουμε τους επικεφαλής των ντότζο να κάνουν μια επίδειξη και όλοι βλέπουν πώς την προβάρουμε, πώς την παρουσιάζουμε πώς φτιάχνουμε το πρόγραμμα. Συμβουλή μου είναι να εξασφαλίζετε ότι τα πάντα είναι ξεκάθαρα.

Λετε ότι μερικές φορές όταν οι δάσκαλοι κάνουν μια επίδειξη έχουν τους πάντες επάνω στο στρώμα. Οπότε είναι δύσκολο να δει κανείς τι πραγματικά επιδεικνύεται;

Πολύ δύσκολο. Μερικοί εκπαιδευτές δεν έχουν αρκετή εμπειρία εμπρός σε κοινό. Πρέπει να ξέρουν ότι υπάρχουν διάφοροι τύπου επιδείξεων και ίσως να χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνικές.

Τι εννοείτε;

Μερικοί άνθρωποι μπορούν να δείξουν τις τεχνικές τους σε μια τάξη αλλά είτε δεν έχουν εξασκηθεί αρκετά ή απλώς χάνουν τον έλεγχο λόγω του κοινού με αποτέλεσμα να μη δείχνουν αυτό το οποίο είχαν πρόθεση να δείξουν. Αυτό δε συμβαίνει μόνο με αρχαρίους, ακόμα και προχωρημένοι δάσκαλοι μπορεί να το πάθουν. Λόγω του κοινού δεν τους βγαίνει τίποτα και αναστατώνονται, εκνευρίζονται κλπ. Νομίζω ότι πρέπει να αποφεύγουμε αυτό το είδος της επίδειξης διότι το κοινό την παρεξηγεί και νομίζει ότι αυτό που είδε είναι το αϊκίντο.

Έχετε κάποια συμβουλή για τους εκπαιδευτές σχετικά με το πώς να κάνουν τους μαθητές να ενδιαφερθούν για το αϊκίντο;

Πρόσφατα ανακάλυψα πώς να κρατάω μαθητές. Κατά καιρούς ρωτούσα, “Πώς βρήκατε το ντότζο;” και οι άντρες μου απαντούσαν ότι το βρήκαν από τον Χρυσό Οδηγό ή από κάποια άλλη διαφήμιση. Οι γυναίκες όμως δεν έρχονται στο ντότζο κατ’ ευθείαν –ακούνε για τις τάξεις των έξι ή τον οκτώ εβδομάδων στη ΧΑΝ και το συζητούν με κάποιον, πάνε στις τάξεις και βλέπουν τον εκπαιδευτή του αϊκίντο, από εκεί μαθαίνουν ότι ο εκπαιδευτής έχει ντότζο και στη συνέχεια εμπλέκονται και φτάνουν ως τη μαύρη ζώνη.

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ντότζο σημαίνει σχολή καράτε –εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το αϊκίντο είναι σαν το καράτε. Αν έρθουν απλώς στο ντότζο και το δουν, τους φαίνεται πολύ περίπλοκο, πολύ δύσκολο. Αν όμως τους προσφέρεις μια εισαγωγική τάξη έξι ή οκτώ εβδομάδων, λένε “Α, ήθελα να δοκιμάσω μια διαφορετική πολεμική τέχνη. Θα δοκιμάσω το αϊκίντο.” Παίρνουν κάποιες πληροφορίες και βλέπουν κάποιον επαγγελματία εκπαιδευτή να δείχνει την τέχνη στα μαθήματα. Πιστεύω ότι αυτή η μέθοδος των εισαγωγικών τάξεων θα κρατήσει τους μαθητές. Κατά τη διάρκεια των οκτώ ετών μου της παραμονής μου εδώ, είχα πάντοτε τέτοιες εισαγωγικές τάξεις έξι εβδομάδων, δύο με τρεις κάθε εβδομάδα και κάθε τάξη είχε δέκα με δώδεκα μαθητές. Αυτό σημαίνει περίπου τριάντα με σαράντα νέους μαθητές κάθε έξι εβδομάδες. Και βεβαίως κατά τη διάρκεια του χρόνου αυτού έχουν την ευκαιρία να δουν και άλλα προγράμματα που τρέχουν, γίνονται φίλοι με άλλους μαθητές και το πράγμα τους συναρπάζει. Αυτό κάνουμε και έχουμε επιτυχία.

Πόσους μαθητές έχετε τώρα;

Διευθύνω απευθείας τρία ντότζο. Έχω τριακόσιους πενήντα μαθητές που συνεχίζουν και κάθε έξι εβδομάδες ξεκινούν άλλοι εξήντα. Αυτή τη στιγμή έχουμε τετρακόσιους στα τρία ντότζο.

Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο βασικός λόγος που οι αμερικανοί εγκαταλείπουν το αϊκίντο;

Το να εγκαταλείψεις το αϊκίντο δεν είναι μόνο αμερικάνικο χαρακτηριστικό –είναι και ιαπωνικό [γέλια]. Όμως οι ιάπωνες κάνουν αϊκίντο σε κοινωνικές ομάδες και το ιαπωνικό αϊκίντο είναι προσανατολισμένο προς την κοινότητα. Μερικοί ξεκινούν επειδή το κάνει ο γείτονάς τους ή το παιδί του γείτονά τους και ακολουθούν ο ένας τον άλλον. Στις ΗΠΑ, κάθε κοινότητα μπορεί να είναι και από διαφορετική φυλή και κάποιες από τις φυλές έχουν δυνατούς δεσμούς με την κουλτούρα τους. Νομίζουν ότι το αϊκίντο είναι πολεμική τέχνη για ιάπωνες ή για κινέζους ή για κορεάτες. Παλιότερα άκουγα για το αϊκίντο από ασιάτες φοιτητές –τώρα πια τα ντότζο μου είναι καυκάσιοι, μαύροι, ισπανόφωνοι και ασιάτες. Οπότε πιστεύω ότι το αϊκίντο μπορεί να είναι πολιτιστική ανταλλαγή. Ελπίζουμε ότι οι άνθρωποι θα αποδεχτούν όλες τις κουλτούρες, όμως το να εμπλακείς ενεργά με μια άλλη κουλτούρα… Είναι κάτι διαφορετικό. Το αϊκίντο είναι δημιούργημα του ιδρυτή, του Ο-Σενσέι Μοριχέι Ουεσίμπα και η έκφρασή του ήταν ότι το αϊκίντο είναι μπούντο. Ως τέτοιο, είναι μια πολεμική τεχνική όμως προχωράει και πέρα από αυτό ώστε να έχει μια ευρύτερη εφαρμογή: να εκπαιδεύεσαι για να ωφελείς τους άλλους.

Το αϊκίντο είναι να εκπαιδεύεσαι για να ωφελείς τους άλλους; Τι εννοείτε; Μπορείτε να μας δώσετε ένα παράδειγμα;

Το αϊκίντο είναι μια μορφή εκπαίδευσης σε μια πολεμική τέχνη, είναι όμως και ανάπτυξη του εαυτού μας. Αν γίνεις καλύτερος άνθρωπος, αυτό το περνάς στους άλλους, π.χ. στους συναδέλφους σου στη δουλειά. Αν έχεις μια βαθύτερη κατανόηση και μια βαθύτερη εμπειρία, μπορείς να τη μεταφέρεις στους άλλους. Και έτσι, η δική σου εκπαίδευση καταλήγει να ωφελεί και τους άλλους.

Αναφέρεστε στη φιλοσοφία;

Όχι, και στην τεχνική. Για παράδειγμα, τι είναι αυτή η τέχνη; Μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε κατάσταση; Η ανάπτυξη του εαυτού μας εξαρτάται από το πόσο βαθιά κατανοούμε και τι ποσοστό από την τέχνη μας μπορεί να εφαρμοστεί σε κάποια άλλη περίσταση. Αν έχεις βαθιά κατανόηση μπορείς να τη μεταφέρεις στους άλλους –αν όχι, δεν έχεις πολλά να τους προσφέρεις.

Μπορείτε να δώσετε ένα πιο συγκεκριμένο παράδειγμα;

Μερικοί πιστεύουν ότι η εκπαίδευση στις πολεμικές τέχνες έχει να κάνει με το να γίνεις πρωταθλητής. Αυτό δεν ισχύει στο αϊκίντο. Αν οι πολεμικές τέχνες έχουν ως στόχο τον ανταγωνισμό, κάποτε γίνεσαι πρωταθλητής. Και τι έγινε; Τι μπορεί να κάνει αυτός ο πρωταθλητής για τους άλλους; Για μένα, το να γίνεις πρωταθλητής σημαίνει ότι έχεις φτάσει στο τέλος του δρόμου. Έχεις γίνει νούμερο ένα λόγω της εξάσκησής σου, και κανείς άλλος δεν μπορεί να σε φτάσει. Έχεις τελειώσει. Στο αϊκίντο δεν έχουμε έναν πρωταθλητή, δεν προσπαθούμε να επιλέξουμε ένα άτομο ως το καλύτερο. Με την άσκηση στο αϊκίντο κάθε άτομο αναπτύσσεται και κάθε άτομο γίνεται πρωταθλητής. Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι παλιότεροι βοηθούν τους νεώτερους, οι νεώτεροι σέβονται τους παλιότερους και οι ανθρώπινες σχέσεις γίνονται ισχυρότερες. Μετά μεγαλώνουμε. Η σωματική μας ρώμη χάνεται. Βεβαίως χρειαζόμαστε ακόμα τη σωματική διάσταση όμως ακόμα και χωρίς δύναμη, μπορούμε ακόμα να αναπτύσσουμε και να μοιραζόμαστε τις τεχνικές μας. Και μετά ο νεώτερος προχωρά, περνάει σε ένα ψηλότερο επίπεδο, σε καλύτερη και βαθύτερη κατανόηση της τέχνης και εξαπλώνει την επιρροή μας. Έχουμε μεγαλώσει και υπάρχουν ακόμα πράγματα να μάθουμε. Η ζωή συνεχίζει να μας γεμίζει με ενθουσιασμό. Αν δεν μοιράζεσαι τα πράγματα κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο κύκλος γίνεται: πρωταθλητής – τέλος. Και μετά ο επόμενος γίνεται αυτός πρωταθλητής –και τελειώνει. Το να γίνεις πρωταθλητής είναι μιας χαμηλής τάξης πρωταθλητισμός. Δεν είναι καλός. Στο αϊκίντο αντίθετα, πρωταθλητές γίνονται όλοι.

Πώς συνεχίζει κανείς να μαθαίνει, να εξελίσσεται και να διατηρεί την τεχνική του φρέσκια;

Καλή ερώτηση. Πρέπει πρώτα να μάθεις ακολουθώντας το παράδειγμα κάποιου εκπαιδευτή και να βάλεις τα δυνατά σου. Το να μάθεις τεχνικές για παράδειγμα είναι ένα στάδιο το οποίο σε διαπλάθει και από το οποίο πρέπει να περάσεις. Μετά από αυτό, όταν γίνεις ένα με την τεχνική, πρέπει να υπερβείς τη μορφή και να πας πέρα από τα κάτα. Κάνεις τη δική σου φόρμα –και αυτό είναι που σε αναζωογονεί. Μ’ άλλα λόγια, πρέπει να ανακαλύψεις το ίκιο μόνος σου –αυτό σε ανανεώνει και αν λειτουργήσει, καλώς. Ή μπορεί να πρέπει να το δουλέψεις περισσότερο ή λιγότερο, μπορεί να θέλει περισσότερη ή λιγότερη σωματική δύναμη. Ίσως να πρέπει να προσπαθήσεις να οδηγείς ή να χρησιμοποιήσεις περισσότερο έλεγχο, τέτοια πράγματα. Αυτό που θέλεις να κάνεις, αυτό είναι και που θα αποκτήσεις. Το ίδιο ισχύει και για εμένα –μαθαίνω από πολλούς εκπαιδευτές. Και μετά μαθαίνεις από τον εαυτό σου. Λένε κάποιοι, “Αυτό που κάνεις δεν είναι αϊκίντο.” “Και τι είναι;” τους ρωτάω. “Είναι ο εαυτός σου,” μου λένε [γέλια] Και εγώ απαντώ, “Ναι, περί αυτού πρόκειται.” Σεβόμαστε τους δασκάλους μας αλλά όταν εξασκούμαστε πέρα και πάνω από αυτό πρέπει να πηγαίνουμε βαθύτερα. Ό,τι μαθαίνεις πρέπει να το κάνεις να έχει αποτέλεσμα σε εσένα.

Ποια είναι η αγαπημένη σας τεχνική;

Η αγαπημένη μου; Το κόκιου νάγκε. Οποιοδήποτε κόκιου νάγκε [γέλια].

Γιατί;

Μου αρέσει να πετάω τον κόσμο από δω κι από εκεί [γέλια]. Όταν βγει καλά, με ταχύτητα και συγχρονισμό αφήνει πολύ ωραία αίσθηση. Όταν ήμουν νέος μου άρεσε το σίχο νάγκε, το νίκιο, το σάνκιο, αυτές οι πολύ σωματικές ρίψεις τύπου “ΓΙΑΑΑΑΑ!” Πήγαιναν πολύ βαθιά -όμως μεγαλώσαμε και πια μου αρέσει να είμαι πιο χαλαρός [δυνατά γέλια]

Ο Μαρκ Μπίντερ (νίνταν) είναι μυθιστοριογράφος, ευθυμογράφος και επαγγελματίας ελεύθερος συγγραφέας. Ειδικές ευχαριστίες στους Κιθ Μουρ και Λου Περιέλο.