Aikido Journal Home » Interviews » Συνέντευξη με τον Κέντζι Τομίκι (2) Aiki News Japan

Συνέντευξη με τον Κέντζι Τομίκι (2)

Available Languages:

του Stanley Pranin

Aiki News #44 (January 1982)

Μετάφραση: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης (Grigoris A. Miliaresis)

Το κείμενο που ακολουθεί είναι το δεύτερο και τελευταίο μέρος της συνέντευξης με τον Καθηγητή Κέντζι Τομίκι η οποία πάρθηκε τον Ιανουάριο του 1974 στο Πανεπιστήμιο Ουασέντα στο Τόκιο

Τώρα έχω μια πιο καθαρή εικόνα και μια καλύτερη κατανόηση για το γιατί ο Δάσκαλος Κάνο διαμόρφωσε και εκσυγχρόνισε τις τεχνικές του τζουτζούτσου και ποιοι ήταν οι στόχοι του. Επίσης κατανοώ τις προσπάθειές σας να εκσυγχρονίσετε τις φόρμες του τζουτζούτσου ώστε να λειτουργούν από μεγαλύτερη απόσταση και όχι από το άρπαγμα. Θα μπορούσατε στον χρόνο που μας απομένει να μας μιλήσετε για το πώς βρεθήκατε μαζί εσείς, ο Δάσκαλος Κάνο και ο Δάσκαλος Ουεσίμπα; Είναι αλήθεια ότι ο Δάσκαλος Κάνο έστειλε μερικούς από τους κορυφαίους ανθρώπους του τζούντο να μελετήσουν αϊκίντο με τον Δάσκαλο Ουεσίμπα; Ποιο ήταν το σημαντικό χαρακτηριστικό της τέχνης του; Πώς ήταν η οργάνωση εκείνη την εποχή;

Ναι, ήταν φθινόπωρο του 1927 όταν ο Δάσκαλος Ουεσίμπα άφησε το Αρχηγείο της Ομότο-κίο στο Αγιάμπε και ήρθε στο Τόκιο. Εκείνον τον καιρό ήμουν τελειόφοιτος του Πανεπιστημίου Ουασέντα και έκανα τον ούκε του –για την ακρίβεια φρόντιζε να κάνω ουκέμι! (Γέλια)

Όπως και να ‘χει, τους Δασκάλους Κάνο και Ουεσίμπα έφερε σε επαφή ο ναύαρχος Τακέσιτα ο οποίος αργότερα έγινε μαθητής του Δασκάλου Ουεσίμπα.

Ίσως θυμάστε ότι ο αμερικανός Πρόεδρος Θήοντορ Ρούσβελτ είχε μεσολαβήσει για τη λήξη του Ρώσο-ιαπωνικού Πολέμου. Εκείνον τον καιρό ήταν υπέρ της Ιαπωνίας και ενόσω βρισκόταν στη χώρα έμαθε για το τζουτζούτσου και έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εξάπλωσή του στην Αμερική. Προσκάλεσε λοιπόν τον πρώτο μαθητή του Δασκάλου Κάνο, τον Γιοσιάκι Γιαμάσιτα να πάει στις ΗΠΑ και να διδάξει τζούντο. Το άτομο που λειτούργησε ως μεσάζοντας για όλα αυτά ήταν ο ναύαρχος Τακέσιτα. Ο ίδιος ήταν που κάλεσε και τον Δάσκαλο Ουεσίμπα στο Τόκιο.

Στην αρχή ασκούνταν στο σπίτι του βαρόνου Νονομούρα και αργότερα χρησιμοποίησαν ένα σφαιριστήριο στην κατοικία του δούκα Σιμάζου στο Οσάκι. Τοποθέτησαν εκεί στρώματα τατάμι και είχαν το πρώτο τους ντότζο.

Φυσικά στο μεταξύ ο Δάσκαλος Κάνο είχε ήδη το Κόντοκαν. Πέθανε τον Μάιο του 1938 ενώ διέσχιζε τον Ειρηνικό Ωκεανό. Η τελευταία φορά που τον είδα ήταν δύο χρόνια πριν, το 1936, στο Κόντοκαν. Ήξερε ότι εξερευνούσα το αϊκίντο και με ενεθάρρυνε λέγοντας, “Αν και μπορεί να σου φανεί δύσκολο, θα σε παρακαλούσα να συνεχίσεις να μελετάς αϊκίντο όσο πιο βαθιά μπορείς.”

Επιτρέψτε μου εδώ να αλλάξω θέμα. Στη σύγχρονη ψυχολογία, η επιστήμη προσπαθεί να ανακαλύψει αν υπάρχουν φαινόμενα όπως η τηλεπάθεια και η έκτη αίσθηση. Κάποιοι που έχουν ασκηθεί στις πολεμικές τέχνες για μεγάλο χρονικό διάστημα συνειδητοποιούν ότι δεν λειτουργούν μόνο σε σωματικό επίπεδο αλλά ότι μερικές φορές υιοθετούν μια πνευματική στάση η οποία μπορεί να επηρεάσει τον επιτιθέμενο –ότι υπάρχει παρόν κάποιο στοιχείο το οποίο είναι πολύ δύσκολο να περιγραφεί αλλά που δεν είναι τεχνική. Τι πιστεύετε για τον ψυχικό τομέα; Είναι πιθανόν να επηρεάσει την δύναμη της επίθεσης του συνασκούμενού σας;

Έχω τις αμφιβολίες μου επ’ αυτού. Το αρνούμαι αν και υπάρχουν άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι τέτοια πράγματα συμβαίνουν. Παρ’ όλα αυτά δεν αρνούμαι ότι φαινόμενα όπως η ύπνωση ή η τηλεπάθεια μπορούν να υπάρξουν κάτω από συγκεκριμένες πνευματικές συνθήκες. Στην περίπτωση του μπούντο μπορεί να υπάρχουν τέτοια πράγματα όμως βρίσκονται στα “εξωτερικά όρια,” είναι αποτέλεσμα πολύ ακραίων ψυχολογικών (πνευματικών) συνθηκών –δηλαδή καταστάσεων όπου τίθενται θέματα ζωής και θανάτου και οι οποίες δε μας συμβαίνουν καθημερινά πλέον. Απλώς δεν υπάρχουν και είναι καλό που δεν υπάρχουν. Δεν είναι καλό το να πολεμάς.

Προσωπικά, πάντοτε παίρνω τη θέση και την οπτική γωνία του εκπαιδευτικού. Τα παλιά μπουτζούτσου ήταν εξαιρετικά επικίνδυνα. Ήταν σκληρά και αιματοβαμμένα. Στα σπορ είτε πρόκειται για τον στίβο, για την κολύμβηση ή για οτιδήποτε άλλο, έχουμε τον κόσμο της αληθινής δύναμης. Η ίδια δύναμη αλλά με την προσθήκη της σκληρότητας προκαλούσε τραυματισμούς (στην κυριολεξία, “έκανε να χύνεται αίμα”). Συνεπώς για να φτιάξουμε κάτι που έχει εφαρμογή στην εποχή μας θα πρέπει να απομακρύνουμε να στοιχεία αυτά και να μετατρέψουμε τις τέχνες σε μια πανοπλία την οποία φοράμε για αυτοπροστασία. Στην περίπτωση του τζούντο πρέπει να παρακάμψουμε κάποιες τεχνικές και στη συνέχεια να συστηματοποιήσουμε την κίνηση. Το πρόβλημα συνίσταται σε αυτόν τον τρόπο σκέψης.

Φτάσαμε σε ένα σημαντικό σημείο. Υπάρχει κάτι το οποίο δυσκολεύομαι να εξηγήσω και είμαι από τη φύση μου σκεπτικιστής, θέλω να δω για να πιστέψω. Δε μου αρέσει να λεω “Σηκώνει το χέρι του και κάνει τους αντιπάλους του να πέσουν κάτω.” Παρ’ όλα αυτά, έχω στην κατοχή μου ταινίες του Δασκάλου Ουεσίμπα στις οποίες παίρνει ένα τζο μήκους 106 εκατοστών το κρατάει από το ένα άκρο, οι άλλοι το σπρώχνουν και εκείνος τους κρατάει εκεί από το πλευρό –σε ορθή γωνία! Ένα είναι αυτό. Και ένα άλλο είναι το εξής: Κάθεται με τα πόδια του σταυρωμένα από κάτω και με τα χέρια χαλαρωμένα, τρεις άντρες στέκονται μπροστά του και τον σπρώχνουν και δεν μπορούν. Αυτό σημαίνει είτε ότι όλα είναι ψέματα ή ότι το κάνουν επίτηδες. Αν όμως είναι αλήθεια, προσωπικά δε γνωρίζω καμία φυσική αρχή η οποία μπορεί να εξηγήσει αυτά τα απίστευτα κατορθώματα. Γι αυτό διερωτώμαι τι συμβαίνει –ήταν ψέματα ή ο Δάσκαλος Ουεσίμπα είχε φτάσει σε κάποιο πολύ ειδικό “επίπεδο;” Όλα αυτά τα έχω δει στις ταινίες με τα ίδια μου τα μάτια…

Το πρόβλημα αυτό είναι πρόβλημα στη μυϊκή άσκηση της σύγχρονης σωματικής αγωγής –λέγεται ισομετρική. Αυτό σημαίνει ότι σπρώχνοντας ή τραβώντας μπορείς να ασκήσεις είτε τους εξωτερικούς μύες ή τους εσωτερικούς. Όταν τελειοποιηθεί κανείς σε αυτή τη μορφή της άσκησης δεν είναι ορατή καμία κίνηση των μυών κατά τη διάρκεια της άσκησης. Όταν δεν μπορείς να δεις καμία κίνηση, αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιείς τον μυ πολύ επιδέξια. Αν όμως απαιτείς ένα παρόμοιο επίπεδο τελειότητας στον εκπαιδευτικό τομέα κάνεις μεγάλο λάθος. Αν κάποιος ασκείται επαρκώς είναι πιθανόν να το κάνει σε κάποιο βαθμό αλλά υπάρχουν βεβαίως όρια στο τι μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος. Η τελειότητα είναι θέμα πίστης. Μπορούμε να την αποκαλέσουμε θρησκευτική πίστη; Αν πρέπει να παρενοχλήσουμε την ψυχολογική κατάσταση του συνασκούμενού μας με κάποια τεχνική ύπνωσης δεν πρόκειται για θέμα θρησκείας με την συνηθισμένη έννοια της λέξης. Προσωπικά υιοθετώ την κανονική αντίληψη που λεει ότι η εκπαίδευση που είναι κατάλληλη για το ευρύ κοινό είναι σωστή και πιστεύω ότι το αϊκίντο πρέπει επίσης να είναι κάτι το φυσιολογικό, το συνηθισμένο.

Χάρη στη δουλειά κάποιων πολύ σημαντικών ανθρώπων όπως μεταξύ άλλων του Δάσκαλου Κάνο ή της δικής σας, έγινε ο εκσυγχρονισμός των παραδοσιακών πολεμικών τεχνών και συντέθηκαν οι ιδέες της μάχης, της νίκης, της αγάπης και της ανάπτυξης αρμονίας νου και σώματος. Το όχημα, η μέθοδος που χρησιμοποιούμε για να το διδάξουμε αυτό στον κόσμο είναι η άσκηση στο αϊκίντο, η άσκησή μας. Μερικές από τις αρχές αυτές είναι πολύ σημαντικές όχι μόνο στο επίπεδο της εξάσκησής μας με διάφορους ανθρώπους αλλά και στο ότι μπορούν να εφαρμοστούν στις καθημερινές μας σχέσεις. Έχω ακόμα την εντύπωση ότι αν ένα άτομο το οποίο βρίσκεται σε μια υψηλή κυβερνητική θέση νοιώθει πολύ δυνατό, πολύ σίγουρο και είναι ευαίσθητο στο άτομο με το οποίο συνομιλεί θα έχει πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα αν εφαρμόσει τις ίδιες αρχές σε επίπεδο διεθνών σχέσεων ή πολιτικής. Είμαι βέβαιος ότι θα έχετε κάποιες σκέψεις πάνω στο θέμα αυτό.

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από το τέλος. Στην Ιαπωνία το μπούντο του παρελθόντος ήταν κάτι εξαιρετικά αιματοβαμμένο, άγριο και εντελώς ανεξέλεγκτο ως προς το τι μεθόδους ή κόλπα θα χρησιμοποιούσε κανείς. Συνεπώς, βλέποντας την τωρινή μας, ειρηνική κοινωνία και στοχεύοντας σε ένα ειρηνικό μέλλον, νομίζω ότι η “αθλητικοποίηση” (κιογκίκα), η μετατροπή σε ανταγωνιστικά σπορ είναι ο καλύτερος τρόπος να εξαπλώσουμε τα καλά στοιχεία και τις ωφέλειες του μπούντο στον κόσμο.

Κάποιοι μπορεί να φτιάξουν ένα είδος συντεχνίας ηθοποιών και να το εξαπλώσουν ή να το κάνουν δημοφιλές με τη μορφή των ταινιών σαμουράι με τις πολλές σκηνές ξιφομαχίας. Ενώ κάποιος εργάζεται με μια τέτοια ομάδα, μαθαίνει και να τα πάει καλά με τους άλλους ανθρώπους και αυτό κάνει καλό στην υγεία του –δε συμφωνείτε; Ή μπορεί κάποιος να επιλέξει τον δρόμο του Κένμπου, του “χορού του ξίφους” και να εργαστεί στην τέχνη της παρουσίασης του –και αυτό είναι επίσης καλό, δεν είναι; Επίσης υπάρχει η δυνατότητα να μετατραπούν οι τέχνες σε ένα σύνολο ασκήσεων όπως έγινε με το Τάι Τσι Τσ’ουάν, ένα εξαιρετικό σύστημα από ανατομικής πλευράς. Δεν υπάρχει λόγος να εξαπλώνουμε κάτι το οποίο είναι επικίνδυνο και σκληρό.

Υπάρχει ωστόσο ένα θέμα. Ο ηθοποιός των πολεμικών τεχνών είναι ένας μυθικός χαρακτήρας. Μπορεί με το ένα χέρι να νικήσει 10 αντιπάλους και να δείξει εξαιρετική δύναμη στη σκηνή, όμως η δύναμη στο ντότζο είναι κάτι διαφορετικό. Το ντότζο είναι ο κόσμος της πραγματικής δύναμης. Προκειμένου να φιλτράρουμε το μέρος εκείνο του μπούντο που είναι απλώς σκληρότητα, οργανώνουμε και περιορίζουμε τις μέχρι τώρα απεριόριστες τεχνικές και το εύρος τους. Αυτό συμβαίνει επειδή αν δεν το κάναμε πώς θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε τη διαδικασία της μετατροπής τους σε σπορ; Πιστεύω πολύ ότι η αλλαγή σε αθλήματα είναι ο καλύτερος τρόπος να δημιουργήσουμε μια νέα μορφή τέχνης.

Αν ρωτήσετε τον κόσμο γιατί ασκείται στο τζούντο ή το κέντο, κάποιοι θα απαντήσουν ότι ασκούνται προκειμένου να μπορέσουν να κερδίσουν σε μια συμπλοκή. Επίσης θα βρείτε πολλούς, όπως εγώ, οι οποίοι θα σας πουν ότι ασκούνται για την υγεία τους και για να κάνουν φίλους. Καθένας έχει τους δικούς του λόγους και το σύστημα αξιών του. Όμως στο παλιό μπούντο υπήρχε μόνο ένας λόγος και αυτός ήταν να νικήσεις σε μια συμπλοκή -θα πρέπει κανείς να έχει την περίοδο αυτή στον νου του.

Το μπούντο πάντοτε περιελάμβανε τη διάσταση της αυτοάμυνας. Σήμερα ακούμε για βία στους δρόμους. Αν όμως χρησιμοποιήσουμε τη δύναμή μας για να καταπολεμήσουμε αυτή τη βία μπορεί να βρεθούμε μπλεγμένοι με τον νόμο καθώς οι κοινωνίες μας είναι νομοταγείς. Επειδή βεβαίως, ακόμα και σε μια ειρηνική κοινωνία, πρέπει να υπάρχει ένας αποδεκτός τρόπος για την αυτοπροστασία μας, αν αυτός δεν περιλαμβάνει τη δύναμη τι μπορεί να είναι; Γι αυτό πιστεύω ότι πρέπει να φέρουμε στο προσκήνιο μια μορφή τεχνικής η οποία να είναι σχεδιασμένη για τον σημερινό κόσμο και για τη μελλοντική πραγματικότητα της κοινωνίας.

Επίσης θα ήθελα να πω το εξής. Αν και η κυβέρνηση οφείλει να είναι ο οργανισμός που δημιουργεί έναν τύπο αυτοάμυνας μεταξύ των πολιτών, η αστυνομία είναι πολύ ελαστική στον τομέα αυτόν και έχουμε αναγκαστεί εμείς οι ίδιοι να πάρουμε την πρωτοβουλία. Είναι σαν να μας έχουν πει “Προστατέψτε μόνοι σας τον εαυτό σας,” και αυτό είναι αντιμετώπιση μιας χώρας τρίτης ή τέταρτης κατηγορίας. Ένα πολιτισμένο έθνος με υψηλό επίπεδο παιδείας δε θα έπρεπε να βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση.

(The full article is available for subscribers.)

Subscription Required

To read this article in its entirety please login below or if you are not a subscriber click here to subscribe.

Username:
Password:
Remember my login information.