Aikido Journal Home » Interviews » Κισομάρου Ουεσίμπα Aiki News Japan

Κισομάρου Ουεσίμπα

του Stanley Pranin

Aiki News #30 (August 1978)

Μετάφραση: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης (Grigoris A. Miliaresis)

Το παρακάτω άρθρο, προετοιμάστηκε με την ευγενική βοήθεια του Τζέισον Ουίδερσπουν από την Αυστραλία.

Η παρακάτω συνέντευξη πάρθηκε στις 30 Μαίου του 1978 στο Σιντζούκου του Τόκιο, στην κατοικία του Ντόσου Κισομάρου Ουεσίμπα. Το θέμα της συνέντευξης ήταν η πρόσφατη κυκλοφορία της βιογραφίας που έγραψε ο Ντόσου για τον πατέρα του, τον Ο-Σενσέι. Παρόντες ήταν ο Ντόσου, ο Εκδότης του Aiki News Στάνλει Πράνιν και η διερμηνέας Μιντόρι Γιαμαμότο.

Εκδότης: Πότε κυκλοφόρησε η πρώτη έκδοση του βιβλίου σας, Μοριχέι Ουεσίμπα, Ο Ιδρυτής του Αϊκίντο;

Στο τέλος του Σεπτεμβρίου… Στις 28 Σεπτεμβρίου του 1977.

Πότε περίπου ξεκινήσατε να γράφετε τη βιογραφία αυτή;

Δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα πότε ξεκίνησα να τη γράφω. Έχουν περάσει εννέα χρόνια από τότε που πέθανε ο πατέρας μου. Περίπου δύο με τρία χρόνια μετά τον θάνατό του, άρχισα σταδιακά να οργανώνω το υλικό και στη συνέχεια, γύρω στις αρχές του 1976, άρχισα να αντιμετωπίζω το θέμα κάπως πιο σοβαρά και ζήτησα βοήθεια από τον εκδοτικό οίκο –αυτά έγιναν σχεδόν μαζί. Το γράψιμο έγινε σε μια δόση αν και πιο πριν είχα πάει στο Χοκάιντο, σε όλη την περιοχή Ουακαγιάμα, στο Αγιάμπε και την Καμεόκα καθώς και στην Τατζίμα προκειμένου να αναζητήσω τα ίχνη του πατέρα μου. Επρόκειτο μάλιστα για την πρώτη φορά που πήγαινα στο Χοκάιντο. Πήγα στο χωριό Σιρατάκι και επισκέφθηκα τον ναό που βρίσκεται εκεί. Ακόμα και οι άνθρωποι που ζουν στο χωριό αυτό δεν είχαν συνειδητοποιήσει ότι υπήρχε σχέση μεταξύ του ναού και του Μοριχέι Ουεσίμπα. Αν και δεν είναι ευγενικό να πειράζει κανείς έναν ναό, εγώ πήγα και ζήτησα από τον πρόεδρο του χωριού να με βοηθήσει να τον ανοίξω –βλέπετε, δε ζούσε κανείς εκεί και οι πόρτες του ήταν καρφωμένες. Όταν μπήκαμε, βρήκαμε βεβαίως κάποιες αναφορές για μια δωρεά που έγινε σε κάποια ημερομηνία από τον Μοριχέι Ουεσίμπα. Από το νέο αυτό υλικό άρχισε σιγά-σιγά να παίρνει μορφή το βιβλίο.

Σύμφωνα με τον πρόλογο του βιβλίου σας, στο Σιρατάκι βρήκατε κάποιον ηλικιωμένο άνθρωπο ο οποίος είχε πάει στο Σιρατάκι από την Τανάμπε μαζί με τον πατέρα σας, δεν είναι έτσι; Φαντάζομαι ότι θα ακούσατε αρκετές πολύτιμες ιστορίες από τον άνθρωπο αυτό. Θα θέλατε να μας μιλήσατε σχετικά;

Ο άνθρωπος αυτός λεγόταν Τακέντα και πέθανε λίγο καιρό μετά τη συνάντησή μας. Ο πατέρας μου είχε οργανώσει μια Ένωση Αποίκων στην Τανάμπε και η ομάδα που την αποτελούσε πήγε στο Χοκάιντο. Ο πατέρας μου ήταν ο ηγέτης της ομάδας και ο κ. Τακέντα ένα από τα μέλη της. Ήταν νέος τότε, φαντάζομαι πριν τα είκοσι, και στη συνάντησή μας αναπόλησε την εποχή εκείνη καθώς, μια και είχε πάει μαζί με τον πατέρα μου, έζησε και τα καλά και τα άσχημα της ιστορίας αυτής. Αφότου το αϊκίντο έγινε δημοφιλές, πολλοί άνθρωποι που ασκούνται στο αϊκίντο άρχισαν να επισκέπτονται το Σιρατάκι θέλοντας να εξερευνήσουν της ρίζες του αϊκίντο, και όποτε το έκαναν, περνούσαν πάντοτε μια βόλτα και από τον κ. Τακέντα για να τους πει ιστορίες της εποχής. Ο κ. Τακέντα απέκτησε έτσι ένα συγκεκριμένο στιλ αφήγησης το οποίο ήταν πάντοτε ενδιαφέρον αν και οι ιστορίες ήταν συχνά οι ίδιες.

Ποιο ήταν το μικρό όνομα του κ. Τακέντα;

Αν κοιτάξετε στην Αϊκί Σινμπούν θα το βρείτε… είναι σε κάποιο από τα παλιά τεύχη της Αϊκί Σινμπούν.

Το σημερινό Σιρατάκι παραμένει μικρό ή έχει μεγαλώσει;

Το σημερινό Σιρατάκι βαδίζει προς το να γίνει εγκαταλελειμμένη περιοχή. Βλέπω ότι μια μελλοντική ανάπτυξη θα ήταν μάλλον δύσκολη… ο πληθυσμός μειώνεται. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, αρχές Οκτωβρίου κάθε χρονιάς αρχίζει να πέφτει πάγος, οπότε καταλαβαίνετε ότι έχουμε να κάνουμε με ένα πολύ κρύο μέρος. Παρ’ όλα αυτά είναι όμορφος τόπος –έχει μάλιστα και θερμές πηγές. Το είχα επισκεφτεί κατά τον Σεπτέμβριο και χάρη στον επικεφαλής του χωριού, το συμβούλιο των προεστών εκεί διοργάνωσαν ένα δείπνο προς τιμή μου. Ήταν πραγματικά πολύ όμορφα.

Σας δεξιώθηκαν, ε;

Πράγματι. Όταν ο κ. Τακέντα μου έλεγε τις ιστορίες που σας ανέφερα πιο πριν, μου είχε δείξει και τη γη που ανήκε στον πατέρα μου. Μου είχε πει ότι ο πατέρας μου καλλιεργούσε μια μεγάλη έκταση την οποία είχε αγοράσει από την κυβέρνηση και, σύμφωνα με τη δική του εκδοχή, ο παππούς μου (ο οποίος ήταν επί πολύ καιρό μέλος του συμβουλίου του χωριού στην Τανάμπε) ήταν αρκετά ευκατάστατος –αυτός ήταν και ο λόγος που ο πατέρας μου, ο ιδρυτής του αϊκίντο, μπορούσε να ικανοποιεί τις επιθυμίες του. Πήγε στο Χοκάιντο με την οικονομική υποστήριξη του παππού μου. Ο Τακέντα μου είπε, “Ο παππούς σου ήταν σπουδαίος άνθρωπος, Χάρη σ’ αυτόν είχε ο πατέρας σου την ελευθερία να κάνει το αϊκί που ήθελε. Ο παππούς σου, έδινε στον γιο του όσα χρήματα ζητούσε.” Τα είχα ξανακούσει αυτά τα πράγματα όμως ήταν η πρώτη φορά που τα άκουγα από κάποιον που τα είχε ζήσει πραγματικά. Όταν ταξίδεψαν από την Τανάμπε στο Χοκάιντο, πέρασαν από το Αομόρι χρησιμοποιώντας το φεριμπότ του Κάμπου (πλέον λέγεται φεριμπότ Σέικαν). Δεν υπήρχε σιδηροδρομική σύνδεση με το Σιρατάκι και έπρεπε να πας από το Ασαχικάουα προς την κατεύθυνση του Αμπασίρι για να καταφέρεις να φτάσεις –πήγαν λοιπόν με κάρα που τα έσερναν άλογα. Έλεγε διάφορες τέτοιες ιστορίες, σχετικά με τις αντιξοότητες που είχαν συναντήσει κλπ –όπως εκείνη τη φορά που η άμαξά τους ντεραπάρισε μέσα στο χιόνι και τα άλογα αφήνιασαν. Φαντάζομαι ότι πρέπει να ήταν στ’ αλήθεια πολύ δύσκολες εποχές.

Δεν είχατε επισκεφθεί ποτέ το Χοκάιντο με τον πατέρα σας;

Όχι. Η πρώτη φορά που πήγα ήταν αυτή που σας λεω.

Μάλιστα

Ο πατέρας μου ήταν στο Χοκάιντο πριν γεννηθώ εγώ. Έφυγε από το Χοκάιντο, εγώ γεννήθηκα στο Αγιάμπε, στην επαρχία Κιότο και ο πατέρας μου δεν ξαναγύρισε ποτέ στο Χοκάιντο. Γύρω στο 1924 είχε πάει στη Μογγολία και κατά τη διάρκεια του πολέμου είχε πάει στη Μαντζουρία. Επίσης, μετά τον πόλεμο πήγε στη Χαβάη, όμως στο Χοκάιντο δεν πήγε ποτέ ξανά.

Ο Ο-Σενσέι είχε πάει στην Μογγολία και την Μαντζουρία. Είχε πάει και στο Πεκίνο;

Ναι, είχε πάει, όμως το Πεκίνο τότε δεν είχε καμία σχέση με το σημερινό Πεκίνο. Τότε που είχε πάει, ήταν αρκετά παλιά, γύρω στο 1940-1941 και στη Μογγολία είχε πάει γύρω στο 1924-1925. Ήταν πολύ παλιά και οι εποχές ήταν δύσκολες –η περιοχή ήταν γεμάτη ληστές κλπ.

Ήταν πράγματι. Στον πρόλογό σας, αναφέρετε ότι ο Ο-Σενσέι σας πίεζε να γράψετε από πριν τη βιογραφία του. Θα θέλατε να μας πείτε κάτι παραπάνω γι’ αυτό;

Υπάρχουν άλλες μια-δύο βιογραφίες για τον πατέρα μου. Όμως οι συγγραφείς τους μπερδεύονται από τις υποκειμενικές τους απόψεις και τα βιβλία αυτά περιέχουν κομμάτια τα οποία έχουν δραματοποιηθεί σε αρκετά μεγάλο βαθμό. Ο πατέρας μου λοιπόν μου έλεγε συχνά να γράψω μια πραγματική βιογραφία του, βασισμένη σε πραγματικά στοιχεία. Παρ’ όλα αυτά, ήταν δύσκολο για μένα να εργαστώ πάνω σ’ αυτό όσο ζούσε ο πατέρας μου και έτσι το ανέβαλα. Μετά τον θάνατό του, το θεώρησα σημαντικό, όμως και πάλι δεν μπορούσα να το κάνω αμέσως –και τελικά μου χρειάστηκαν περί τα οκτώ, εννιά χρόνια. Πιστεύω ότι στην προετοιμασία του χρησιμοποιήθηκε όσο περισσότερο υλικό μπορούσε να βρεθεί. Υπάρχουν, πιστεύω, αρκετοί άνθρωποι που αντιλαμβάνονται τον Μοριχέι Ουεσίμπα με διάφορους τρόπους, βλέποντάς τον ο καθένας σύμφωνα με τη δική του αντίληψη. Η βιογραφία αυτή όμως έχει χτιστεί βαθμιαία σύμφωνα με πραγματικά στοιχεία και με πυρήνα όλα τα πράγματα που είχα δει και είχα ακούσει.

Είναι πραγματικά ένα εξαιρετικό βιβλίο. Αν και είχατε συγκεντρώσει το υλικό από πριν, το ίδιο το γράψιμο δεν πήρε παραπάνω από έναν χρόνο, οπότε φαντάζομαι ότι θα πρέπει να υπήρξε κάποιο διάστημα ενός-δύο μηνών κατά το οποίο θα αφοσιωθήκατε πλήρως σ’ αυτό.

Ναι, η βιογραφία πήρε αρκετόν καιρό για να γραφτεί. Έχω γράψει συνολικά περί τα 11-12 βιβλία με τεχνικές του αϊκίντο –αυτό πρέπει να είναι το δωδέκατό μου βιβλίο. Από τα βιβλία που έχω γράψει, το πρώτο (το οποίο το έγραψα πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια και το οποίο είχε τον τίτλο Αϊκίντο) και αυτό εδώ, είναι αυτά που έφαγαν τον περισσότερο χρόνο. Και το πρώτο είχε φαει αρκετό χρόνο.

Γιατί είναι σημαντικό όσοι θέλουν να μάθουν αϊκίντο να μελετήσουν τη βιογραφία του Ο-Σενσέι ή, για να το θέσω αλλιώς, να βαδίσουν στο μονοπάτι στο οποίο βάδισε και ο Ιδρυτής;

Πιστεύω ότι το να μελετάει κανείς αϊκίντο ή το να αποφασίζει να το κάνει και να συνεχίζει είναι κάτι πολύ καλό, είτε το κάνει επειδή θεωρεί το αϊκίντο κάτι πολύ όμορφο ή επειδή θεωρεί ότι ταιριάζει στις ανάγκες του. Πιστεύω επίσης ότι είναι σωστό και αναγκαίο να ασκείται κανείς έχοντας πάντοτε στον νου του την προέλευση του αϊκίντο. Στις μέρες μας όμως, βλέπει κανείς πολύ συχνά ανθρώπους που με το που δοκιμάζουν το αϊκίντο, πέφτουν με τα μούτρα και δεν έχουν την παραμικρή ιδέα για το τι σημαίνει το αϊκίντο –αν οι άνθρωποι πιστέψουν ότι πρόκειται απλώς για το να κουνάς τα χέρια και τα πόδια σου, θα καταλήξουμε να έχουμε μια φόρμα η οποία θα έχει ελάχιστη σχέση με το αυθεντικό αϊκίντο και αυτό θα είναι μεγάλη ατυχία. Το αϊκίντο θα χάσει από μια τέτοια κατάληξη. Είναι λοιπόν σημαντικό να συνειδητοποιήσει κανείς τις δυσκολίες που πέρασε ο Μοριχέι Ουεσίμπα προκειμένου να δημιουργήσει την τέχνη του. Φυσικά η σωματική διάσταση του αϊκίντο είναι σημαντική όμως η βάση δεν είναι να κουνάς απλώς τα χέρια και τα πόδια σου. Πρόκειται για ένα πνευματικό ζήτημα, ένα ζήτημα της καρδιάς. Αν η πνευματική αυτή εξάσκηση δεν εκφράζεται με τις κινήσεις του σώματος, αυτό που κάνεις δεν είναι αληθινό αϊκίντο. Είναι λάθος να πιστεύεις ότι κάνεις αϊκίντο επειδή μπορείς να ρίχνεις κάτω τον αντίπαλό σου ή επειδή είσαι δυνατός.

Στο τζούντο και στο καράτε, για παράδειγμα, υπάρχουν δυνατοί άνθρωποι. Το ίδιο και στο Σούμο. Και στο αϊκίντο υπάρχουν όμως το πραγματικό αϊκί δεν έχει σχέση με το να έχεις ένα δυνατό σώμα, δεν πρόκειται για μυϊκή δύναμη. Πρόκειται για την ενοποίηση νου και σώματος. Αν δεν καλλιεργήσουμε ένα πνεύμα το οποίο να μπορεί να παραμένει ατάραχο κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, δεν μπορούμε να μιλάμε για έναν δυνατό άνθρωπο. Αν λοιπόν κάποιος ασκηθεί κατανοώντας πώς δημιούργησε τον δρόμο του ο Ο-Σενσέι, από ποια οπτική γωνία ξεκίνησε –και εννοώ οπτική γωνία για την ανθρωπότητα, για την ίδια τη ζωή- δεν κινδυνεύει να κάνει λάθος ως προς τον πραγματικό δρόμο του αϊκίντο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θα ήθελα να διαβάσουν όλοι κείμενα όπως αυτή η βιογραφία.

Υπάρχει κάτι ακόμα που θα ήθελα να τονίσω. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θεοποιούν τον Μοριχέι Ουεσίμπα, που αναφέρονται σ’ αυτόν σαν “παντοδύναμο” ή σαν κάμι (θεία οντότητα). Πιστεύω ότι κάτι τέτοιο μπορεί να είναι καλό, στο μέτρο που εμπνέει κάποιον να ασκηθεί σκληρά. Όμως, από τη στιγμή που κάποιος είναι άνθρωπος, δεν μπορεί να είναι παντοδύναμος. Πιστεύω λοιπόν ότι το πιο σημαντικό πράγμα στο αϊκίντο είναι να καλλιεργήσει κανείς την ατομικότητά του ή, μάλλον τα ατομικά του χαρακτηριστικά, μέσα από την εξάσκηση στο αϊκί –έχοντας όμως κατανοήσει τις προσπάθειες που κατέβαλλε ο Ιδρυτής για να δημιουργήσει τον δρόμο του αϊκί.

Στο πρώτο κεφάλαιο της βιογραφίας σας, αναφέρετε επίσης το πόσο επικίνδυνο είναι να θεωρήσει κανείς τον Ο-Σενσέι, κάμι, και τις τεχνικές του, θείες.

Μέχρι κάποιο σημείο, η τεχνική του ήταν πράγματι “θεία τεχνική” –ήταν πραγματικά απίστευτη. Γενικά μιλώντας, στην Ιαπωνία υπάρχει η πίστη ότι τα κάμι ζουν μέσα στα πάντα. Το Σίντο των ιαπώνων, δεν είναι μονοθεϊστικό –και με αυτήν την έννοια, ο Ο-Σενσέι σαφώς είναι ένα κάμι των πολεμικών τεχνών, ένα κάμι του αϊκί. Δεν υπάρχει πρόβλημα με αυτό, πρόκειται απλώς για έναν τρόπο να αντιλαμβάνεται κανείς τα πράγματα. Πιστεύω όμως ότι είναι πολύ επικίνδυνο να θεωρεί κανείς οποιονδήποτε “παντοδύναμο,” καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ακρότητες όπως έγινε κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Ανατολικού Ασιατικού Πολέμου (Β’ Παγκοσμίου Πολέμου), την εποχή που η Ιαπωνία θεωρούσε τον εαυτό της “θείο έθνος”. Αυτό που είναι σημαντικό δεν είναι μια τέτοια αντίληψη αλλά το να συνειδητοποιήσει κανείς την πραγματική φύση του αϊκίντο έχοντας κατά νου τις αντιξοότητες που πέρασε ο Ιδρυτής του, ο Μοριχέι Ουεσίμπα, προκειμένου να χτίσει το μονοπάτι του και να ανοίξει τον δρόμο και για εμάς.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑ

(μετεγγραφή Κέι Φουκουσίμα, μετάφραση από τα ιαπωνικά Στάνλει Α. Πράνιν και Μιντόρι Γιαμαμότο)