Aikido Journal Home » Interviews » Συνέντευξη με τον Χιτοχίρο Σάιτο Aiki News Japan

Συνέντευξη με τον Χιτοχίρο Σάιτο

του Sonoko Tanaka

Aikido Journal #113 (1998)

Μετάφραση: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης (Grigoris A. Miliaresis)

“Δεν πρέπει να σπάμε την παράδοση του ιδρυτή επειδή έρχονται εδώ άνθρωποι από το εξωτερικό.”

Ο Χιτοχίρο Σάιτο (40) γεννήθηκε στην Ιουάμα και ξεκίνησε να ασκείται σε ηλικία επτά ετών. Αρχικά, ως παιδί, μελέτησε υπό τον Μοριχέι Ουεσίμπα και συνέχισε να μαθαίνει από τον πατέρα του, Σίχαν Μοριχίρο Σάιτο. Αφοσιωμένος στο να συντηρήσει την πνευματική και τεχνική παράδοση του αϊκίντο του Ο-Σενσέι, ο Χιτοχίρο απέκτησε τη φήμη για την άριστη τεχνική του και για τις διδακτικές του μεθόδους τόσο στην Ιαπωνία, όσο και στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Αυστραλία. Κατά τη διάρκεια αυτής της αποκλειστικής συνέντευξης, νιώσαμε αυτήν την ξέχειλη αγάπη και τον βαθύτατο σεβασμό του για τους δύο δασκάλους του –τον ιδρυτή και τον πατέρα του.

Δάσκαλε Χιτοχίρο, ποιες είναι οι παλιότερες αναμνήσεις σας από το ντότζο;

Έτρωγα μαζί με τον Ο-Σενσέι και μου έδιναν ό,τι έμενε στο πιάτο του. Θυμάμαι επίσης ότι όταν ήμουν παιδί έκλαιγα τα πρωινά επειδή δεν έβρισκα τη μητέρα μου δίπλα μου όταν ξυπνούσα. Έλειπε πάντοτε γιατί ήταν στο ντότζο όπου βοηθούσε τον Ο-Σενσέι.

Λένε ότι ο Ο-Σενσέι ήταν πολύ σοβαρός.

Σε άλλα μέρη ο Ο-Σενσέι απλώς έδειχνε τις τεχνικές του, όμως στην Ιουάμα δίδασκε πραγματικά και ήταν πολύ αυστηρός. Φώναζε, “Τι κιάι ήταν αυτό! Πήγαινε έξω και δες αν μπορείς να ρίξεις ένα σπουργίτι από το δέντρο με αυτό το κιάι.” Ή, αν κάποιος έκανε ένα αδέξιο γιόνκιο, “Πήγαινε έξω και δοκίμασέ το σε ένα δέντρο! Συνέχισε μέχρι να ξεφλουδίσεις τον κορμό του!”

Ακόμα και ως παιδί, καταλάβαινα από την ατμόσφαιρα ότι ήταν σπουδαίος άνθρωπος. Από τη στιγμή που ο Δάσκαλος Σάιτο, ο πατέρας μου, πήγαινε να φέρει τον Ο-Σενσέι, εμείς κάναμε υπόκλιση και μέναμε έτσι μέχρι που ο Ο-Σενσέι ερχόταν ακολουθούμενος από τον Δάσκαλο Σάιτο. Τελικά σηκώναμε τα κεφάλια μας για να υποκλιθούμε μαζί με τον Ο-Σενσέι στον βωμό του ντότζο και μετά ξεκινούσαμε με τάι νο χένκο.

Αν καθόμουν κοντά στον Δάσκαλο Σάιτο όταν ο Ο-Σενσέι εξηγούσε κάποια τεχνική από σόμεν ούτσι, με έστελναν να δοκιμάσω ένα χτύπημα σόμεν ούτσι στον Ο-Σενσέι. Μια μέρα είπαν στη μεγάλη μου αδερφή να πάει και να του επιτεθεί όμως εκείνη άρχισε να κλαιει και έφυγε από το ντότζο διότι δεν ήταν εύκολο για ένα παιδί να πάει και να διακόψει τον Ο-Σενσέι κατ’ αυτόν τον τρόπο. Μου είπαν λοιπόν εμένα να παω και εγώ επιτέθηκα με ένα δυνατό κιάι στο οποίο ο Ο-Σενσέι απάντησε, “Ώστε ήρθες εσύ, ε;” Με έριξε όμως έβαλε το χέρι του για να εμποδίσει το κεφάλι μου να χτυπήσει στο στρώμα και μου είπε, “Πρόσεχε τώρα.” Ήταν πολύ καλός άνθρωπος ο Ο-Σενσέι.

Θυμάμαι ότι πήγαινα στον κήπο και τον έβλεπα να πλένει τα δόντια του και εκείνος ξαφνικά τα έβγαζε –ήταν ψεύτικα- και έλεγε, “Αυτό ήταν αστείο, έτσι δεν είναι;” [γέλια]

Πόσων ετών ήσασταν τότε;

Γύρω στη δευτέρα δημοτικού. Ο Ο-Σενσέι ήταν ακόμα πολύ στιβαρός εκείνον τον καιρό. Τα τελευταία του χρόνια έκανε πολύ ώρα προθέρμανση όμως τον καιρό που ξεκίνησα αϊκίντο δίδασκε περισσότερο τεχνικές.

Πότε αποφασίσατε να αφοσιωθείτε εντελώς στο αϊκίντο;

Δεν είχα και πολλές επιλογές καθώς είμαι ο μόνος γιος –αν και ήμουν πολύ τεμπέλης όταν πήγαινα για προπόνηση [γέλια]. Σχεδίαζα να ανοίξω ένα εστιατόριο ώστε να μπορώ να ζω κάνοντας αϊκίντο. Μετά το γυμνάσιο, πήγα ένα χρόνο στο Σεντάι για να μάθω να μαγειρεύω και στη συνέχεια στην Οσάκα για δύο ακόμα χρόνια σπουδών. Όποτε είχα κάποια μέρα ρεπό, πήγαινα στο ντότζο του Σεϊσέκι Άμπε και μάθαινα καλλιγραφία από αυτόν. Επίσης, πήγαινα στο ντότζο αϊκίντο του Μπάνσεν Τανάκα.

Ο Δάσκαλος Άμπε ασκείται στο μισόγκι και κάθε πρωί κάνει μπάνιο με κρύο νερό για να εξαγνίσει την ψυχή του –μέσα από την καλλιγραφία του, δείχνει να εκφράζει έναν ασκητικό νου. Αρχικά γνώρισε τον Ο-Σενσέι στο ντότζο του Μπάνσεν Τανάκα στην Τακαχάμα. Ο Ο-Σενσέι αναγνώρισε σε αυτόν μια αδελφή ψυχή στον δρόμο του μισόγκι και άρχισε να μαθαίνει καλλιγραφία από αυτόν.

Πριν από μερικά χρόνια επισκεφθήκαμε τον Δάσκαλο Άμπε και είδαμε μερικές καταπληκτικές καλλιγραφίες που είχε κάνει ο Ο-Σενσέι. Νοιώθεις μια ατμόσφαιρα πνευματικότητας μόλις μπαίνεις στο ντότζο.

Αυτές οι καλλιγραφίες πραγματικά λάμπουν, έτσι δεν είναι; Για να μάθει κανείς κάτι παραπάνω για τον Ο-Σενσέι, θα πρέπει να διαβάσει τα ντόκα (ποιήματα) του και να μελετήσει την καλλιγραφία του. Οι φωτογραφίες και τα βίντεο μας προσφέρουν μια ξεχωριστή αίσθηση αμεσότητας και επαφής μαζί του όμως τα ποιήματα και οι καλλιγραφίες του επικοινωνούν μαζί μας με έναν πιο αδιόρατο τρόπο. Είναι πραγματικά υπέροχα και πολύ βαθιά.

Ο Δάσκαλος Άμπε γνωρίζει καλά την ποίηση του Ο-Σενσέι, δεν είναι έτσι;

Πράγματι –ελπίζω μάλιστα να επιτύχει στα σχέδιά του να εκδώσει μια συλλογή με τις καλλιγραφίες του Ο-Σενσέι και να φτιάξει ένα μουσείο αφιερωμένο σ` αυτόν. Όταν ήμουν παιδί, ο Δάσκαλος Άμπε επισκεπτόταν συχνά την Ιουάμα με την κόρη του. Είναι ένας άνθρωπος της γνώσης με βαθιά κατανόηση του Κοτζίκι (του Χρονικού των Παλιών Θεμάτων) το οποίο είναι το παλιότερο ββλίο της ιαπωνικής γλώσσας και το οποίο ο Ο-Σενσέι χρησιμοποιούσε για να εξηγεί το αϊκίντο. Ο Άμπε μου έχει πει πολλά πράγματα για το Κοτζίκι όμως επειδή είναι τόσο δύσκολο δυστυχώς τα περισσότερα μου μπήκαν από το ένα αυτί και μου βγήκαν από το άλλο. [γέλια]

Κάνατε αϊκίντο κατά τη διάρκεια της μαθητείας σας στο Σεντάι και την Οσάκα;

Στο Σεντάι, εκπαιδεύτηκα υπό τον Δάσκαλο Χανζάουα και στην Οσάκα έκανα εξάσκηση στο ντότζο του Δασκάλου Άμπε.

Ανοίξατε εστιατόριο στην Ιουάμα όπως σχεδιάζατε;

Ναι, το 1978, όμως ήμουν νέος και ανόητος και έπινα πολύ με τους πελάτες τα βράδια οπότε δεν έκανα πολύ σοβαρή προπόνηση. Κράτησα το εστιατόριο για επτά χρόνια όμως φοβήθηκα ότι θα χαλάσω την υγεία μου οπότε το συζητήσαμε με τον πατέρα μου και συμφωνήσαμε ότι θα αφήσω τη δουλειά αυτή. Εκείνος ταξίδευε συχνά στο εξωτερικό και χρειαζόταν κάποιον να επιβλέπει το ντότζο όταν έλειπε. Αυτό έγινε πριν από 11 χρόνια και από η διδάσκω αϊκίντο ως πλήρη απασχόληση.

Πριν από έντεκα χρόνια είχα πάει στη Δανία με τον Δάσκαλο Σάιτο και συμμετέσχα σε ένα σεμινάριο εκεί. Πέρυσι ήταν η δέκατη επέτειος εκείνου του ταξιδιού και πήγαμε ξανά με τον Δάσκαλο Σάιτο και αρκετούς ανθρώπους από την Ιουάμα –ήταν ένα πολύ καλό σεμινάριο με 300 συμμετέχοντες.

Τι συμβουλή θα δίνατε στους μαθητές του αϊκίντο σχετικά με τα βασικά της εξάσκησης;

Ο Δάσκαλος Σάιτο λεει ότι όλο το ταϊτζούτσου, και οι τεχνικές του κεν και του τζο βασίζονται στη χάνμι. Πρώτα θα πρέπει να μάθει κανείς καλά τη χάνμι και στη συνέχεια να μάθει να κάνει σωστό κιάι. Νομίζω ότι η άσκηση χωρίς κιάι είναι θλιβερή. Ο ιδρυτής είχε ένα καταπληκτικό κιάι και νομίζω ότι αν κάποιος θέλει να μάθει το πραγματικό μπούντο δε θα λαθέψει αν προσπαθήσει να μιμηθεί τον Ο-Σενσέι. Δυστυχώς ο κόσμος δεν ξέρει πολλά για τον Ο-Σενσέι οπότε προσωπικά κάνω ό,τι μπορώ για να τους πω περισσότερα γι αυτόν.

Η βάση της εξάσκησης στο αϊκίντο είναι να σφυρηλατήσεις τον εαυτό σου. Και αυτό δεν μπορείς να το κάνεις αν αρχίσεις με τις τεχνικές κι νο ναγκαρέ (τεχνικές ρέοντος κι). Η βασική εξάσκηση συνίσταται στο να επιτρέπεις στον συνασκούμενό σου να σε κρατάει γερά και κατ’ αυτόν τον τρόπο σου κάνει χάρη. Ο συνασκούμενός σου σε περιορίζει και μόνο τότε αρχίζεις να ασκείσαι στην τεχνική. Αυτό είναι το πρώτο βήμα στο μονοπάτι. Μια από τις οδηγίες του ιδρυτή ήταν να ξεκινάμε με το τάι νο χένκο –δεν πρέπει να παραμελεί κανείς ούτε μια προπόνηση σε αυτό και αυτό είναι κάτι που διδάσκουμε στην Ιουάμα. Είναι πολύ σημαντικό να ασκούμαστε σκληρά στο τάι νο χένκο και στο μορότε ντόρι κόκιου χο. Αλλιώς δεν μπορούμε ούτε να αρχίσουμε να εξηγούμε το ίκιο. Όταν στρίβεις επάνω στο εμπρός σου πόδι και ανοίγεις προς τα πίσω, όπως στις ούρα ουάζα, θα πρέπει να μπορείς να εκτελέσεις την κατάλληλη κίνηση του τάι νο χένκο η οποία είναι να φέρεις τα δάχτυλα του ποδιού σου να συναντήσουν τα δάχτυλα του ποδιού του συνασκούμενού σου. Το σώμα σου γυρίζει επάνω στο μεγάλο δάχτυλο του μπροστινού σου ποδιού και πρέπει να φροντίσεις να γυρίσεις σωστά, όχι όπως τύχει. Πρέπει να εναρμονίζεσαι με τον αντίπαλό σου με ακρίβεια και όχι με έναν γενικό και ασαφή τρόπο. Και αυτή είναι η πιο στέρεα βάση για να ξεκινήσει κανείς.

Η ακρίβεια που χρειάζεται για την εναρμόνιση είναι σημαντικό σημείο.

Καθένας μπορεί να εναρμονιστεί γενικώς όμως καλό θα είναι να ξεκινάμε με πιο συγκεκριμένες φόρμες οι οποίες τελικά θα επεκταθούν στην συμπαντική αρμονία για την οποία μιλούσε ο ιδρυτής. Πρώτα μαθαίνεις πώς να εναρμονίζεσαι με τον συνασκούμενό σου, “πόδι με πόδι” και μετά πώς να περιστρέφεσαι στο εμπρός σου πόδι. Όταν μάθεις να περιστρέφεσαι σωστά θα μπορείς να κάνεις μια τεχνική ούρα ουάζα. Τα πράγματα αυτά δεν εξηγούνται λεκτικά –κατακτούνται μόνο μέσω της εξάσκησης. Ο ιδρυτής είπε “Η εξάσκηση προηγείται”. Δεν εναρμονίζεται ο συνασκούμενός σου μαζί σου αλλά εσύ μαζί του, στα πάντα. “Κινήσου, άνοιξε και στη συνέχεια οδήγησε.” Αυτό δίδαξε ο Ο-Σενσέι τον Δάσκαλο Σάιτο. Ένα λάθος ενός εκατοστού μπορεί να καταστήσει αδύνατη την εκτέλεση της τεχνικής. Δεν μπορούμε να αλλάζουμε αυθαίρετα τις τεχνικές για να μας βολεύουν –υπάρχει ένας καθορισμένος τρόπος για να εκτελεστεί κάθε τεχνική και καθένας πρέπει μπορεί να την εφαρμόσει ανεξάρτητα από το πόσο δυνατός είναι. Δυστυχώς πολλοί παραμελούν το τάι νο χένκο. Προσωπικά μπορώ να καταλάβω το είδος εξάσκησης που κάνει ο καθένας στο ντότζο του από τη στιγμή που θα τον δω να κάνει τάι νο χένκο και μορότε ντόρι κόκιου χο –δε μου χρειάζεται κάτι άλλο. Νομίζω ότι όλα τα βασικά χαρακτηριστικά του ταϊτζούτσου του ιδρυτή περικλείονται σε αυτές τις δύο τεχνικές και στο ίκιο. Είναι δύσκολο να βρει κανείς κάποιον που να ξέρει να εκτελεί τέλεια μια τεχνική ίκιο. Ξέρω ότι αυτό που θα πω θα ακουστεί κάπως προκλητικό όμως νομίζω ότι δεν μπορεί κανείς να κατανοήσει το αϊκίντο χωρίς να ξεκινήσει σωστά από τις τεχνικές αυτές. Αν δεν έχεις κατακτήσει το τάι νό χένκο θα συγκρούεσαι διαρκώς με τον συνασκούμενό σου στις άλλες κινήσεις. Η βασική εκπαίδευση υπάρχει για να σε καταστήσει ικανό να λύσεις τα προβλήματα τα οποία δημιουργεί η εσφαλμένη κίνηση του σώματος –είναι αδύνατο να εξηγηθεί αυτό με λόγια καθώς έχει ένα βαθύτερο νόημα, όμως αισθάνομαι ότι ο μόνος τρόπος να το μάθει κανείς είναι να ζητήσει από τον συνασκούμενό του να τον κρατάει γερά.

Σε ορισμένα ντότζο, οι δάσκαλοι ζητούν από τους μαθητές τους να εξασκηθούν στις τεχνικές αφού τις έχουν δείξει μόλις δύο ή τρεις φορές, χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις. Από την άλλη μεριά, στην Ιουάμα δίνετε πάντοτε λεπτομερείς εξηγήσεις.

Ο λόγος για τον οποίο ο Δάσκαλος Σάιτο εξηγεί τις τεχνικές εν πάση λεπτομερεία, είναι επειδή θέλει όλοι να τις μάθουν όσο πιο γρήγορα γίνεται. Η εκπαιδευτική του μέθοδος είναι αποτέλεσμα πολλών λαθών που έκανε στο παρελθόν και των πραγμάτων που έμαθε από αυτά. Τα τελευταία του χρόνια, ο Ο-Σενσέι έκανε την κάθε τεχνική αστραπιαία, και στη συνέχεια έκρινε την ικανότητα των μαθητών του από το πόσο καλά την καταλάβαιναν. Καθώς ο Δάσκαλος Σάιτο θέλει όλοι να μάθουν πιο γρήγορα από ό,τι έμαθε αυτός, σταματά τους μαθητές αμέσως μόλις κάνουν κάποιο λάθος και τους διδάσκει λεπτομερώς. Αυτό είναι κάτι που δε θα μπορούσε να το κάνει αν ο ίδιος είχε εκπαιδευθεί εύκολα. Αν ο συνασκούμενός σου υποχωρεί διαρκώς δεν μπορείς να ξέρεις αν εκτελείς τις τεχνικές σωστά. Αντίθετα, με το να σε κρατάει γερά, σε βοηθά να καταλάβεις αν όλα είναι καλά ή όχι. Αυτό δε σημαίνει ότι θα πρέπει να σε κρατάει με κάποιον πονηρό τρόπο αν και στις περιπτώσεις αυτές η τεχνική μπορεί να αλλάξει ώστε να ανταποκριθεί στην κατάσταση. Ο συνασκούμενός σου θα πρέπει να σε κρατάει γερά αλλά σωστά κι εσύ θα πρέπει να μάθεις να εναρμονίζεσαι με τη δύναμή του. Αυτή είναι και η βασική άσκηση. Αν κάνει ένα σταυρωτό πιάσιμο από επάνω ή από κάτω θα πρέπει να αλλάξεις την ανταπόκρισή σου ανάλογα. Όταν ο αντίπαλος έρχεται να σε πιάσει, τον οδηγείς με επιδεξιότητα –δανείζετε ο ένας στον άλλο το σώμα σας ώστε να ασκηθείτε σοβαρά.

Πολλοί λένε συχνά ότι στο αϊκίντο δεν μπορεί κανείς να μετρήσει τις ικανότητές του επειδή ο αντίπαλος συνεργάζεται μαζί σου.

Αυτό δεν είναι αλήθεια. Μπορείς πάντοτε, σε κάθε στιγμή της εξάσκησης, να δεις αν η τεχνική σου είναι καλή ή κακή. Αν χρειάζεται να καταβάλλεις προσπάθεια που δεν είναι αναγκαία, αν νοιώθεις τον αντίπαλό σου βαρύ ή αν συγκρούεσαι μαζί του σημαίνει ότι δεν εναρμονίζεσαι πλήρως με αυτόν. Θα πρέπει να μπορείς να εντοπίσεις ξεκάθαρα τι πάει στραβά με την κίνησή σου ή αν δεν άνοιξες αρκετά. Δε χρειάζεται ανταγωνισμός για να δει κανείς αν οι τεχνικές έχουν αποτέλεσμα ή όχι.

Εννοείτε ότι ο συνασκούμενός σου θα πρέπει να σου επιτίθεται σοβαρά κατά τη διάρκεια της εξάσκησης;

Ναι, αν πω “Κάρφωσέ με,” θα πρέπει να με καρφώσει με όλη του τη δύναμη –αν πω “Χτύπησέ με,” θα πρέπει να χτυπήσει δυνατά ή να με πιάσει δυνατά. Θα πρέπει να επιτίθεται με όλη του τη δύναμη και την ενέργεια. Φυσικά, αν η δύναμη του ούκε διαφέρει πολύ από του συνασκούμενού του θα πρέπει να επιτεθεί με τη μισή του δύναμη ώστε να μπορεί να μάθει και ο νάγκε. Ο ιδρυτής έλεγε ότι το να ασκείται κανείς με ένα παιδί είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να μάθει. Το να εναρμονίσεις ολοκληρωτικά την ενέργειά σου με αυτή ενός παιδιού είναι μεγάλη πρόκληση. Προφανώς κάποιοι άνθρωποι είναι δυνατότεροι από κάποιους άλλους όμως αν τραυματίζουν τους συνασκούμενούς τους διαπράττουν μια πράξη βίας η οποία δεν είναι πλέον αϊκίντο. Κάποιοι πιστεύουν ότι αυτού του τύπου η βίαια εξάσκηση είναι πολύτιμη όμως εγώ την βρίσκω επονείδιστη. Ο ιδρυτής έλεγε ότι θα πρέπει να απολαμβάνουμε την εξάσκησή μας όμως αυτό εξαρτάται από τον καθένα και από το πόσο μπορεί να την κάνει απολαυστική. Όταν μπορείς να πεις ειλικρινά μετά από την προπόνησή σου στον άλλον “Σε ευχαριστώ πολύ, θα ήθελα πολύ να ασκηθούμε ξανά μαζί,” έχεις κάνει την καλύτερη προπόνηση. Αν προκύψει σύγκρουση με τον συνασκούμενό σου και παραμείνει κάποιο δυσάρεστο συναίσθημα μετά την προπόνηση η εξάσκησή σας δεν μπορεί να οδηγήσει στην παγκόσμια ειρήνη την οποία ήθελε ο ιδρυτής. Θέλω οι άνθρωποι να απολαμβάνουν τα μαθήματά μου. Ακόμα και αν κάποιος έχει κάποιον τραυματισμό, αν θέλει να εξασκηθεί θα πρέπει να υπάρχει τρόπος να βολευτεί –συμβουλεύω πάντα τους μαθητές μου να λένε στους συνασκούμενούς τους αν έχουν κάποιο πρόβλημα στον αγκώνα ή τον καρπό τους ώστε να μπορούν να εξασκούνται σωστά με το καλό τους χέρι. Δε θα πρέπει να ασκούμαστε επιπόλαια και η καλύτερη εξάσκηση είναι αυτή στην οποία νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλον. Ο ιδρυτής συμβούλευε να βλέπουμε τα πράγματα με ανοιχτό μυαλό και στην Ιουάμα νοιώθεις ακόμα αυτό το συναίσθημα να σε αγγίζει. Έλεγε ακόμα ότι μπορείς να μάθεις από οτιδήποτε βλέπεις, αρκεί να το θελήσεις και αυτό είναι μεγάλη αλήθεια.

(The full article is available for subscribers.)

Subscription Required

To read this article in its entirety please login below or if you are not a subscriber click here to subscribe.

Username:
Password:
Remember my login information.