Aikido Journal Home » Interviews » Συνέντευξη με τον Μοριτέρου Ουεσίμπα Aiki News Japan

Συνέντευξη με τον Μοριτέρου Ουεσίμπα

του Stanley Pranin

Aikido Journal #118 (Fall/Winter 1999)

Μετάφραση: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης (Grigoris A. Miliaresis)

Στάνλει Πράνιν: Πότε ξεκινήσατε να ασχολείστε με το αϊκίντο έχοντας κατά νου το μέλλον σας ως κληρονόμου της παράδοσης;

Ντόσου: Μόνο αφότου μπήκα στο πανεπιστήμιο και έγινα φοιτητής άρχισα να ασχολούμαι με κάποια συνέπεια. Επειδή όμως έπρεπε να πηγαίνω στη σχολή, μπορούσα να ασκούμαι μόνο μια-δυο ώρες την ημέρα, το πρωί ή το βράδυ –αναλόγως με το πρόγραμμα των μαθημάτων μου. Νομίζω ότι κατάφερνα κατά μέσον όρο να ασκούμαι γύρω στις δύο ώρες την ημέρα. Κατά τη διάρκεια των εαρινών διακοπών κλπ έκανα καμιά επιπλέον ώρα –ας πούμε μια ώρα το πρωί και δύο το βράδυ ή το αντίθετο. Ακόμα και αφότου αποφοίτησα ο ρυθμός παρέμεινε ο ίδιος μέχρι που έφτασα τα τριάντα. Γύρω στο 1979, ο πατέρας μου αρρώστησε για κάποιο διάστημα και από εκεί και μετά οι διδακτικές υποχρεώσεις άρχισαν να διαμορφώνουν βαθμιαία τον δρόμο μου.

Θα λέγατε ότι ο πατέρας σας, ο Κισομάρου, ήταν αυτός που σας επηρέασε περισσότερο;

Δίδασκε κάθε πρωί και τα βράδια της Παρασκευής οπότε αυτές τις τάξεις τις παρακολουθούσα πάντοτε. Πήγαινα και σε τάξεις άλλων δασκάλων όμως είχα ζήσει όλη μου τη ζωή κάτω από την ίδια στέγη με τον πατέρα μου οπότε η καθοδήγηση που λάμβανα από αυτόν αναμφίβολα με επηρέασε περισσότερο.

Υπήρχε κάτι συγκεκριμένο το οποίο επισήμαινε ιδιαίτερα ο πατέρας σας όταν σας μιλούσε για την ιστορία του αϊκίντο;

Δε μου μιλούσε πολύ για τέτοια πράγματα. Τα περισσότερα που έμαθα από αυτόν για τα θέματα αυτά τα άρπαξα από εδώ και από εκεί αργότερα, όταν άρχισα να ασκούμαι περισσότερο υπό την καθοδήγησή του και όταν τον συνόδευα σε σεμινάρια, διαλέξεις και επιδείξεις. Ποτέ δε με έβαλε κάτω να μου πει, “Μοριτέρου, αυτό είναι έτσι…” ή “Μοριτέρου, αυτά είναι που θέλω να ξέρεις…” Σε κάθε περίπτωση, από τότε που γεννήθηκα ζούσα μαζί με τον παππού μου, τον ιδρυτή του αϊκίντο και τον πατέρα μου, τον προηγούμενο Ντόσου, οπότε είμαι βέβαιος ότι έχω επηρεαστεί και από τους δύο τους με πολλούς τρόπους παρά το ότι ποτέ δε μου μίλησαν συγκεκριμένα για τα πράγματα αυτά. Γεννήθηκα και μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο από κάθε διάσταση του αϊκίντο - τεχνική και μη.

Τι είδους εκπαίδευση έκανε ο πατέρας σας ειδικά σε εσάς;

Η εξάσκησή μου γινόταν μαζί με όλους τους άλλους οπότε δεν υπήρξε κάποια ειδική στιγμή που να με πάρει παράμερα και να κάνει μόνο σε εμένα κάποια ειδική εκπαίδευση. Φρόντιζε πάντοτε να μου δίνει συγκεκριμένες συμβουλές όταν ήμουν στο στρώμα, για παράδειγμα να κάνω πάντοτε τις τεχνικές μου καθαρά και προσεκτικά, να κρατάω τους γοφούς μου χαμηλά και να κάνω τις κινήσεις μου μεγάλες. Σε ό,τι αφορά το πώς π.χ. να κάνω το νίκιο ή το σάνκιο, δε χρειάστηκα ποτέ λεπτομερή καθοδήγηση καθώς τις έβλεπα και τις ένιωθα από τότε που ήμουν μικρός –τα περισσότερα πράγματα που διδασκόμουν είχαν να κάνουν με τα βασικά σημεία όπως αυτά που ανέφερα πιο πριν. Επίσης, θα πρέπει να πω ότι, καίτοι ο πατέρας μου ήταν και δάσκαλός μου, όταν το βράδυ γυρίζαμε στο σπίτι η σχέση μας ήταν περίπου η ίδια με τη σχέση κάθε πατέρα και γιου (γέλια).

Αυτό περιλαμβάνει και το “επαναστατικό” στάδιο το οποίο περνούν οι περισσότεροι έφηβοι;

Στην πραγματικότητα όχι –δεν πήγα ποτέ κόντρα στον πατέρα μου αν και απ’ ό,τι φαίνεται ήμουν ο τρόμος του δημοτικού σχολείου (γέλια). Μπλεκόμουν σε κάθε λογής αταξίες και η μητέρα μου μονίμως ερχόταν στο σχολείο για να απολογηθεί για κάτι που είχα κάνει. Οπότε υποθέτω ότι όλες τις επαναστατικές μου ορμές της διοχέτευα προς τα έξω αντί να τις στρέφω κατά του πατέρα μου.

Πώς βλέπετε τον ρόλο του πατέρα σας στην ιστορία του αϊκίντο;

Το αϊκίντο υπάρχει επειδή κάποιος το εφηύρε όμως το γεγονός ότι υπάρχει με τη σημερινή του μορφή οφείλεται κατά πολύ στα αθροισμένα αποτελέσματα των διαρκών προσπαθειών που έκανε ο πατέρας μου σε όλη του τη ζωή στηριζόμενος στο πώς αντιλαμβανόταν τις προθέσεις του ιδρυτή. Νομίζω ότι κυρίως χάρη στις προσπάθειες αυτές το αϊκίντο πήρε τη μορφή που έχει τώρα και έχει γίνει τόσο δημοφιλές και συμπαθές σε όλον τον κόσμο. Κοιτάζοντας λίγο παλιότερα, στη διαδικασία της μορφοποίησης του αϊκίντο, ο ιδρυτής ταξίδευε πολύ και αναζητούσε διάφορους τύπους εξάσκησης και αυτό μπορούσε να το κάνει κυρίως χάρη στην υποστήριξη (χρηματική και γενικότερη) του προπάππου μου, του Γιορόκου, ο οποίος τον άφησε να βρει τον δρόμο του και τον βοήθησε να το κάνει –το ίδιο βοήθησε και η γιαγιά μου με τον δικό της τρόπο, ως σύζυγός του. Οπότε για να έχουμε το αϊκίντο που έχουμε σήμερα, οφείλουμε πολλά στη συλλογική προσπάθεια πολλών διαφορετικών ανθρώπων. Από την άλλη, υπήρξαν και πολλά συμπτωματικά περιστατικά, όπως για παράδειγμα το ότι το Χόμπου Ντότζο κατάφερε να γλιτώσει την καταστροφή κατά τη διάρκεια του πολέμου. Θα ήθελα ακόμα να αναφέρω τις προσπάθειες όλων εκείνων που εργάστηκαν ώστε να αναγνωρισθεί το Χόμπου Ντότζο του Αϊκίντο νόμιμα ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός (ζαϊντάν χοτζίν) ακόμα και πριν τον πόλεμο. Αρχικά αναγνωρίστηκε το 1940 (ως Ζαϊντάν Χοτζίν Κομπουκάι) και με βάση αυτό, αναγνωρίστηκε αργότερα από το Υπουργείο Παιδείας ως Ζαϊντάν Χοτζίν Αϊκικάι (Ίδρυμα Αϊκικάι) το 1947. Οπότε το αϊκίντο υπάρχει σήμερα χάρη σε έναν συνδυασμό όλων αυτών των παραγόντων: τη δημιουργία του από τον ιδρυτή, τις προσπαθειών του πατέρα μου ως Ντόσου, την επιβίωση του ντότζο κατά τη διάρκεια του πολέμου, την καθιέρωση του Αϊκικάι ως μη κερδοσκοπικού ιδρύματος καθώς και την υποστήριξη που είχε ο ιδρυτής από τους γονείς του, τη σύζυγό του και πολλούς άλλους.

Έχω διαβάσει αρκετές ιστορίες σχετικά με τις απεγνωσμένες προσπάθειες που κατέβαλλε ο πατέρας σας, ο Κισομάρου, για να σώσει το ντότζο από τις φλόγες που είχαν τυλίξει το Τόκιο κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Νομίζω ότι μόνο άλλα πέντε κτήρια στην περιοχή κατάφεραν να επιβιώσουν. Ακόμα και το κτήριο που βρισκόταν ακριβώς δίπλα καιγόταν οπότε έκαναν μια αλυσίδα με κουβάδες σε μια φρενήρη προσπάθεια να εμποδίσουν τις φλόγες από το να καταπιούν και το ντότζο.

Αν το ντότζο είχε καταστραφεί τότε τα πάντα θα έπρεπε να ξεκινήσουν από το μηδέν –συνεπώς ήταν πολύ σημαντικό για την εξέλιξη του αϊκίντο το ότι γλύτωσε.

Έτσι πιστεύω κι εγώ. Θυμάμαι, όταν ήμουν μικρός, δεν υπήρχε μεγάλη δραστηριότητα στο Χόμπου Ντότζο. Για κάποιο διάστημα μάλιστα, ο πατέρας μου βρισκόταν στην Ιουάμα. Εκεί παντρεύτηκε και, γύρω στο 1949, ξεκίνησε να εργάζεται σε μια εταιρεία που λεγόταν Οσάκα Σότζι –δεν είχε άλλη επιλογή. Ακόμα και αν έχεις ένα ντότζο, δεν μπορείς να ζήσεις απ’ αυτό αν δεν έρχεται κανείς να ασκηθεί και κάπως έτσι ήταν η κατάσταση μετά τον πόλεμο. Βρήκε λοιπόν μια δουλειά σαν ιδιωτικός υπάλληλος και δίδασκε μόνο νωρίς το πρωί και το βράδυ. Καθώς τα πράγματα άρχισαν σιγά-σιγά να σταθεροποιούνται, πείσθηκε τελικά από διάφορους ανθρώπους να αφήσει την εταιρεία και να κάνει το αϊκίντο πλήρη του απασχόληση. Νομίζω ότι είχε θεωρηθεί πολύ πιο σωστό να αναλάβει την ηγεσία ο γιος του ιδρυτή, ειδικά στο μέτρο που αυτό θα βοηθούσε να αυξηθούν τα μέλη του ντότζο. Μπορεί πρόσφατα να είχαμε την 37η Ετήσια Επίδειξη Αϊκίντο [στο Νίπον Μπούντοκαν], όμως τα χρόνια εκείνα οι επιδείξεις γίνονταν σε μέρη όπως η ταράτσα του πολυκαταστήματος Τακασιμάγια -θυμάμαι που κάποτε είχα πάει εκεί με τη γιαγιά μου για να παρακολουθήσουμε μια. Επίσης, πιστεύω ότι ο πατέρας μου ενθάρρυνε πολλούς από τους φοιτητές του πανεπιστημίου που προπονούνταν στο Χόμπου Ντότζο να ξεκινήσουν λέσχες αϊκίντο στα σχολεία τους, ώστε να αρχίσει σιγά-σιγά το αϊκίντο να εμφανίζεται σε πολλά μέρη της χώρας καθώς οι φοιτητές αυτοί θα αποφοιτούσαν και θα επέστρεφαν στις πατρίδες τους.

Η ενθάρρυνση για τη δημιουργία λεσχών αϊκίντο στα πανεπιστήμια φαίνεται ότι ήταν ένα σημαντικό στοιχείο στην εξάπλωση του αϊκίντο. Εσείς ασκηθήκατε ποτέ σε πανεπιστημιακή λέσχη;

Όχι, η εξάσκησή μου στο Χόμπου Ντότζο ήταν αρκετή ώστε να μην έχω κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον να ασκηθώ και σε μια πανεπιστημιακή λέσχη. Φυσικά ένας άλλος λόγος ήταν ότι είχα άλλα πράγματα να κάνω για ψυχαγωγία (γέλια).

Είχα ακούσει αντίθετα ότι ήσασταν μέλος της λέσχης καλλιγραφίας στο πανεπιστήμιό σας.

(Γέλια). Ναι, αυτό ήταν… Ήθελα να βελτιώσω τον γραφικό μου χαρακτήρα όμως πρέπει να ομολογήσω ότι ποτέ δεν ασχολήθηκα σοβαρά με το συγκεκριμένο θέμα. Ήμουν στη λέσχη καλλιγραφίας όμως στην πραγματικότητα ξόδευα πολύ περισσότερο καιρό με φίλους κλπ –όπως και κάθε φοιτητής του πανεπιστημίου άλλωστε (γέλια).

Πότε ταξιδέψατε για πρώτη φορά στο εξωτερικό για να διδάξετε αϊκίντο;

Η πρώτη-πρώτη φορά ήταν το 1975 όταν, μαζί με τον Σίχαν Μαμόρου Σουγκανούμα, συνοδέψαμε τον Ντόσου στην Ευρώπη. Η ατμόσφαιρα στις προπονήσεις ήταν διαφορετική σε κάθε μέρος που πηγαίναμε, αναλόγως με τον δάσκαλο που μας φιλοξενούσε. Όπως και να ‘χει, ήταν η πρώτη μου φορά στο εξωτερικό και τα πάντα ήταν καινούρια για μένα. Θυμάμαι για παράδειγμα πως με είχε εντυπωσιάσει ιδιαίτερα το γεγονός ότι το ξενοδοχείο στο οποίο μέναμε στη Ρώμη ήταν έτσι χτισμένο που ενσωμάτωνε κάποια αρχαία ερείπια. Επίσης θυμάμαι πόσο όμορφη ήταν η θάλασσα στις Κάνες. Για είμαι ειλικρινής, περισσότερες από τις αναμνήσεις και τις εντυπώσεις που έχω από εκείνο το ταξίδι έχουν πιο πολύ να κάνουν με το γεγονός ότι ήταν η πρώτη μου φορά στο εξωτερικό παρά με την εξάσκηση στο αϊκίντο. Μείναμε μόνο για είκοσι-πέντε ημέρες και το πρόγραμμα ήταν αρκετά φορτωμένο.

Έχω ακούσει ότι τα αγγλικά σας είναι αρκετά καλά…

Δε θα το έλεγα! Κάποτε τα μίλαγα λίγο αλλά έχω την αίσθηση ότι έχουν χειροτερέψει! (Γέλια)

Υπάρχουν αρκετοί που λένε ότι η βάση του αϊκίντο είναι οι άοπλες τεχνικές (τάιτζουτσου) ενώ κάποιοι άλλοι επιμένουν ότι το αϊκίντο είναι ένα “συνολικό μπούντο” (σόγκο μπούντο) το οποίο περιλαμβάνει τη χρήση των όπλων. Ποια είναι η δική σας άποψη;

Είναι σαφώς αλήθεια ότι ο ιδρυτής ασκούταν συχνά με όπλα όπως το κεν (ξίφος) και το τζο (κοντό ραβδί) και εξηγούσε ότι αυτά ήταν αϊκίντο. Όμως το μεγαλύτερο μέρος της δικής μου εκπαίδευσης ήταν με τον πατέρα μου, τον προηγούμενο Ντόσου οπότε έχω την τάση να συμμερίζομαι την ερμηνεία που αυτός είχε υιοθετήσει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του –ότι δηλαδή οι άοπλες τεχνικές ήταν η βάση του αϊκίντο. Αυτό δε σημαίνει ότι θεωρώ πως είναι λάθος να ασκείται κανείς με το κεν και το τζο και όσοι βρίσκουν ενδιαφέρουσα την ενασχόληση μαζί τους, βεβαίως να το κάνουν -δεν υπάρχει λόγος να απαγορεύονται τέτοια πράγματα. Είναι απολύτως θεμιτό το να χρησιμοποιούν τα πράγματα αυτά ως μέρος της εξάσκησής τους, όμως νομίζω πως είναι λάθος να επιμένουν ότι είναι [η βάση του] αϊκίντο.

Είχατε ποτέ την ευκαιρία να ασκηθείτε υπό τον ιδρυτή;

Πολλοί μου κάνουν την ερώτηση αυτή. Ξέρω ότι θα ακουγόταν πολύ ωραίο και ότι θα ταίριαζε με την εικόνα αυτού που είμαι αν μπορούσα να πω, “Ναι, είχα κάνει πολλή ειδική εκπαίδευση υπό τον ιδρυτή,” όμως κάτι τέτοιο δε συνέβη (γέλια). Βρισκόμουν τριγύρω του από τότε που ήμουν μικρός οπότε τον έβλεπα αρκετά συχνά. Ζούσαμε κάτω από την ίδια στέγη, συχνά τον έβλεπα να εξασκείται και παρακολουθούσα τα πρωινά του μαθήματα όμως δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι το ιδιαίτερο σχετικά με την εξάσκησή μου μαζί του. Μερικές φορές έκανε ολόκληρο το μάθημα, όμως υπήρχαν εξίσου πολλές φορές που δίδασκε ο πατέρας μου και ο ιδρυτής έμπαινε για λίγο και έδινε τη δική του γενική ερμηνεία σε αυτό που έκανε η τάξη. Αυτή είναι λίγο πολύ η εξάσκησή μου μαζί του. Μερικές φορές κατά τη διάρκεια των πρωινών μαθημάτων με φώναζε και κουβεντιάζαμε φιλικά σαν παππούς με εγγονό, όμως ποτέ δεν μου είπε να μπω στο στρώμα και να προπονηθώ.

Τον βρίσκατε κάποιες φορές τρομακτικό;

Όχι ιδιαίτερα. Μπορώ να φανταστώ ότι μπορεί μερικές φορές να έδινε μια τέτοια εντύπωση στους μαθητές του, δεδομένης της σχέσης δασκάλου-μαθητή, όμως εγώ ήμουν απλώς ο εγγονός του και ποτέ δεν έχανε την υπομονή του μαζί μου όπως την έχανε με κάποιους άλλους. Τώρα που το σκέφτομαι, δε νομίζω να έχασε ποτέ την υπομονή του μαζί μου, ακόμα και όταν ήμουν πολύ μικρός και τον χτύπαγα στο κεφάλι για πλάκα. Εγώ δεν το θυμάμαι αλλά μου έχουν πει ότι το έκανα (γέλια).

Η σχέση της οικογένειας Ουεσίμπα με τη θρησκεία Ομότο έχει μια ιστορία σχεδόν ογδόντα χρόνων. Τι σημασία έχει σήμερα η Ομότο για την οικογένεια;

Προφανώς ο παππούς μου είχε επηρεαστεί πολύ στη διαδικασία της δημιουργίας του αϊκίντο από τη σέκτα Ομότο και ειδικά από τον Δάσκαλο Ονισαμπούρο Ντεγκούτσι. Ο πατέρας μου είχε μεγαλώσει στο περιβάλλον αυτό όμως δεν νομίζω ότι είχε επηρεαστεί στην έκταση που είχε επηρεαστεί ο δικός του πατέρας. Φρόντιζε πάντοτε να παρίσταται και να συμμετέχει στα διάφορα τελετουργικά τους όμως δεν επισκεπτόταν διαρκώς την Ομότο, όπως έκανε ο παππούς μου, και το ίδιο κάνω κι εγώ. Ο ιδρυτής είχε χτίσει ο ίδιος έναν ναό της Ομότο και όταν πέθανε, διατηρήθηκε μια τούφα από τα μαλλιά του σε λειψανοθήκη στον ναό αυτό, όπως θέλει η παράδοση. Όποτε κάνουμε το Τάισαϊ (στην κυριολεξία σημαίνει “μεγάλη γιορτή” και πρόκειται για μια ετήσια τελετή σε ανάμνηση του θανάτου του ιδρυτή), προσκαλούμε τους ιερείς της Ομότο που σχετίζονται με τον ναό αυτό να έρθουν και να κάνουν την τελετή, όμως η παράδοση αυτή είναι βασισμένη στη σχέση του ιδρυτή με την Ομότο –όχι της οικογένειας Ουεσίμπα. Στην πραγματικότητα, ο οικογενειακός ναός των Ουεσίμπα είναι το Κοζάντζι στην πόλη Τανάμπε της επαρχίας Ουακαγιάμα και εκεί έχουν ενταφιαστεί οι στάχτες του ιδρυτή. Ο Μοριχέι Ουεσίμπα έτυχε να επηρεαστεί πολύ από την Ομότο κατά τη διαδικασία της δημιουργίας του αϊκίντο οπότε η σχέση παραμένει σε κάποιο βαθμό όμως νομίζω ότι η σχέση με το Κοζάντζι είναι η βαθύτερη από τις δύο καθώς εκείνος είναι ο οικογενειακός ναός.

Στη δεκαετία του ‘70, υπήρξαν αρκετοί άνθρωποι που έφυγαν από την οργάνωση Αϊκικάι για διάφορους λόγους αλλά που αργότερα θέλησαν να επιστρέψουν και έγιναν δεκτοί. Νομίζω ότι αυτή η ανοιχτόμυαλη προσέγγιση ήταν κάτι που ο προηγούμενος Ντόσου, ο Κισομάρου, το θεωρούσε εξαιρετικά σημαντικό. Μια και είστε πολύ κοντινό του πρόσωπο, θα θέλατε να μας πείτε κάτι για το υπόβαθρο αυτής της συμπεριφοράς εκ μέρους του;

Ο ιδρυτής έλεγε πάντοτε ότι “από το αϊκίντο δεν υπάρχει αφορισμός (χάμον)”. Υπάρχουν όντως εκείνοι που έφυγαν από το Αϊκικάι όμως αυτό δε συνέβη επειδή κάποιος τους ζήτησε να φύγουν. Ο πατέρας μου είχε την ίδια άποψη. Αν κάποιοι άνθρωποι που έφυγαν από την οργάνωση θέλουν τελικά να επιστρέψουν, δεν υπάρχει κανένας λόγος να τους εμποδίσουμε. Το μόνο σημείο που θέλει προσοχή είναι ότι οι άνθρωποι που έφυγαν για κάποιο διάστημα και επέστρεψαν, θα ασκούν αναπόφευκτα κάποια επιρροή στους ανθρώπους που έμειναν στην οργάνωση όλον αυτόν τον χρόνο. Όμως στόχος του αϊκίντο δεν είναι το να εξουδετερώνει ή να απομακρύνει κανείς τους άλλους αλλά το να χτίζεται αρμονία και το να έρχονται οι άνθρωποι πιο κοντά. Αυτά είναι η βάση του αϊκίντο και αυτή ήταν αναμφίβολα η σκέψη του πατέρα μου όταν ανταποκρινόταν, ως Ντόσου, στις περιπτώσεις αυτές.

Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, το αϊκίντο εξαπλώνεται εκτός Ιαπωνίας για πάνω από σαράντα χρόνια και μεταξύ των ανθρώπων που ασκούνται σ’ αυτό, υπάρχουν αρκετοί οι οποίοι ξεκίνησαν τη μελέτη τους κάτω από κάποιον δάσκαλο του Αϊκικάι στην Ιαπωνία αλλά στη διαδρομή δημιούργησαν τις δικές τους ανεξάρτητες ομάδες. Υπάρχουν επίσης και εκείνοι που ήρθαν στην Ιαπωνία θέλοντας να συσφίξουν τις σχέσεις τους με το Αϊκικάι. Πώς πιστεύετε ότι πρέπει να χειρίζεται κανείς τέτοιες καταστάσεις;

Σύμφωνα με τον παραδοσιακό ιαπωνικό τρόπο σκέψης, η πιο σωστή προσέγγιση θα ήταν να περάσουν από τον ιάπωνα δάσκαλο ο οποίος αρχικά τους δίδαξε, όμως για κάποιες ομάδες αυτό δεν μπορεί να γίνει λόγω των συνθηκών. Το Αϊκικάι έχει πλέον ένα Τμήμα Διεθνών Υποθέσεων και όσοι επιθυμούν να αναδημιουργήσουν μια σχέση με την οργάνωση θα πρέπει να υποβάλλουν το αίτημά τους μαζί με όλες τις σχετικές πληροφορίες στο τμήμα αυτό και στη συνέχεια θα δούμε τι μπορεί να γίνει. Κάθε περίπτωση είναι –βεβαίως- διαφορετική όμως αν έχει ακολουθηθεί η σωστή διαδικασία, νομίζω ότι οι περισσότερες ομάδες θα τα καταφέρουν να επιστρέψουν στο Αϊκικάι.

Τι σημασία έχει για το Αϊκικάι η Διεθνής Ομοσπονδία Αϊκίντο (International Aikido Federation) η οποία δημιουργήθηκε το 1975;

Οι άνθρωποι που δημιούργησαν τη Διεθνή Ομοσπονδία Αϊκίντο ασχολούνται ακόμα με αυτήν οπότε πιθανότατα θα ήταν καλό να ρωτήσετε εκείνους αντί για εμένα όμως, γενικά μιλώντας, πιστεύω ότι ο πιο προφανής στόχος ήταν να υποβοηθηθεί η ομαλή ανάπτυξη του αϊκίντο διεθνώς. Αυτό έγινε πριν από είκοσι-τέσσερα χρόνια και ο κόσμος του αϊκίντο είναι πλέον πολύ πιο διευρυμένος από ότι ήταν τότε. Στο μεσοδιάστημα, η ευκολία ανταλλαγής πληροφοριών (με μέσα όπως, για παράδειγμα, το Internet) καθώς και η ανάπτυξη πιο προσιτών ταξιδιωτικών δικτύων έχουν κάνει το σημερινό κοινωνικό υπόβαθρό εντελώς διαφορετικό από το αντίστοιχο της εποχής εκείνης.

Η Διεθνής Ομοσπονδία Αϊκίντο έχει οργανωθεί βάσει ενός δυτικού μοντέλου το οποίο στηρίζεται στη δημοκρατία με αποτέλεσμα να δίνει έμφαση στη σημασία των οριζόντιων σχέσεων. Αντίθετα, το Αϊκικάι είναι ένα μη-κερδοσκοπικό ίδρυμα βασισμένο στο πιο παραδοσιακό (ή οικογενειακό) σύστημα ιεμότο το οποίο έχει μια έντονα κάθετη δομή. Πώς πιστεύετε ότι μπορούν να συμβιβαστούν αυτές οι δύο οργανώσεις –ή μια οργανωμένη οριζόντια και η άλλη κάθετα- ώστε να συνεργαστούν επιτυχημένα;

Οι διαφορές που αναφέρετε παρουσιάζουν όντως κάποιες δυσκολίες, όμως ακόμα και αν υπάρχουν κάποιοι κλυδωνισμοί στη σχέση, νομίζω ότι τα πράγματα γενικά πηγαίνουν αρκετά καλά μεταξύ των δύο και ότι δεν υπάρχουν πολλές πραγματικές διαφωνίες.

Πολλοί μη-ιάπωνες πιστεύουν ότι μια “δημοκρατική” οργάνωση είναι εκείνη στην οποία όλοι μπορούν να ψηφίσουν προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις στα σημαντικά θέματα. Όμως δε θα ήταν πιο σωστό να εκλάβουμε τη Διεθνή Ομοσπονδία Αϊκίντο ως κάτι που λειτουργεί υπό τη σκέπη του Αϊκικάι και ότι το ιεμότο είναι αυτό που λειτουργεί ως βάση και ελέγχει τα πάντα -όπως γίνεται με τις προαγωγές νταν οι οποίες επιβλέπονται από το Αϊκικάι και όχι από την Ομοσπονδία;

Το Αϊκικάι είναι, βεβαίως, η βάση όμως αυτό δε σημαίνει ότι λαμβάνει διαρκώς όλες τις αποφάσεις άσχετα με το τι θέλει η άλλη πλευρά. Στην ουσία το Αϊκικάι είναι μια ομάδα ανθρώπων οι οποίοι βρέθηκαν μαζί λόγω της κοινής τους ερμηνείας για το αϊκίντο όπως το δημιούργησε ο Μοριχέι Ουεσίμπα, ανθρώπων οι οποίοι ήταν μέλη της οργάνωσης που αναπτύχθηκε κάτω από αυτόν. Αυτή η ομάδα ανθρώπων αναγνωρίστηκε αργότερα από την ιαπωνική κυβέρνηση ως μια νομική οντότητα με την ονομασία Αϊκικάι. Οι δραστηριότητες του Αϊκικάι συμβαίνει να περιλαμβάνουν και δραστηριότητες στο εξωτερικό και η Διεθνής Ομοσπονδία εκπροσωπεί έναν θεσμό με οριζόντια δομή και με τους δικούς του κανόνες, κανονισμούς και αξιωματούχους. Φυσικά, οι αποφάσεις μέσα σε μια τέτοια οριζόντια οργάνωση παίρνονται με βάση την πλειοψηφία και μάλιστα ο εσωτερικός τους κανονισμός καθορίζει ότι έτσι πρέπει να γίνεται. Αυτό σημαίνει ότι αναπόφευκτα υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες δεν χειρίζονται τα πράγματα με τον τρόπο που το Αϊκικάι πιστεύει ότι θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν. Όταν δημιουργείς μια οργάνωση και φτιάχνεις τον δικό της εσωτερικό κανονισμό, είναι φυσικό να προκύψει κάτι τέτοιο. Παρ’ όλα αυτά, όπως εξήγησα προηγουμένως, το Αϊκικάι παραμένει στην ουσία μια οργάνωση από ανθρώπους οι οποίοι συμφωνούν στο αϊκίντο που δημιούργησε ο ιδρυτής και ενώθηκαν προκειμένου να δείξουν τον σεβασμό τους σε αυτό και για να το διατηρήσουν.

Το αϊκίντο είναι ένα από τα λίγα σύγχρονα μπούντο που διατηρούν το σύστημα ιεμότο. Είναι επίσης ένα από τα λίγα των οποίων ο επίσημος διάδοχος εξακολουθεί να εξασκεί την τέχνη. Τι σημασία πιστεύετε ότι έχει για το αϊκίντο το ότι εξακολουθεί να χρησιμοποιείται το σύστημα ιεμότο.

Το αϊκίντο δεν ανήκει στο είδος των πολεμικών τεχνών που έχουν τον ανταγωνισμό προκειμένου να προσδιορίσουν την ανωτερότητα κάποιου –αντίθετα είναι μια τέχνη η οποία προσπαθεί να πραγματώσει ένα ιδεώδες χτισίματος σεβασμού μεταξύ των ανθρώπων. ΤΟ ερώτημα είναι, πώς μπορούμε να το οργανώσουμε και να το επεκτείνουμε ώστε να υλοποιήσουμε αυτό το ιδεώδες με έναν συντονισμένο τρόπο; Η απάντηση, και αυτό δεν είναι κάτι το οποίο αποφάσισα προσωπικά, είναι ότι η πιο φυσική προσέγγιση είναι να βασίσουμε την οργάνωσή του στο σύστημα ιεμότο το οποίο έχει μακρά παράδοση στην Ιαπωνία. Αμφιβάλλω αν υπάρχουν πολλοί ιάπωνες που θα το αμφισβητούσαν αυτό ή που θα το έβρισκαν παράξενο καθώς για εμάς είναι πολύ φυσικό. Ακόμα και όταν με ρωτούν κάποιοι μη-ιάπωνες γιατί να συμβαίνει έτσι, το μόνο που μπορώ να τους πω είναι ότι είναι ένα κομμάτι της κληρονομιάς μας, κάτι που είναι κομμάτι μας, όπως το DNA. Νομίζω ότι κάποια πράγματα όπως αυτό δεν μπορούν να εξηγηθούν καλά (γέλια).

Πραγματικά, όπως λετε μοιάζει πολύ φυσικό και οι περισσότεροι ιάπωνες φαίνεται να το αποδέχονται ως τέτοιο. Μιλήστε μας για τον μεγάλο σας γιο. Δείχνει να ενδιαφέρεται να σας διαδεχτεί κάποτε στη θέση του Ντόσου;

Γεννήθηκε και μεγάλωσε, ως τώρα, στο ίδιο περιβάλλον με εμένα και μάλιστα εμφανίστηκε στην 37η Ετήσια Παν-Ιαπωνική Επίδειξη Αϊκίντο η οποία φέτος περιελάμβανε και μια επιμνημόσυνη εκδήλωση για τον θάνατο του πατέρα μου. Προς το παρόν πηγαίνει ακόμα στην τρίτη γυμνασίου, όμως νομίζω ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για το αϊκίντο από ότι εγώ όταν ήμουν στην ηλικία του και φαίνεται να είναι επιμελής στην εξάσκησή του (γέλια).

Βλέποντας την ιστορία του αϊκίντο, πέραν από την ισχυρή επιρροή της Ομότο-Κιό φαίνεται ότι υπήρξε σημαντική υποστήριξη από αρκετούς ανθρώπους με υψηλή κοινωνική θέση. Όταν ο ιδρυτής ζούσε στο Αγιάμπε, είχε επαφές με ανθρώπους όπως ο Σέικιο Ασάνο και ο Ναύαρχος Ισάμου Τακέσιτα και αργότερα, μέσω αυτού του δικτύου, με ανθρώπους όπως ο Γκομπέι Γιαμαμότο και άλλοι πολιτικοί ηγέτες της εποχής. Πολλές από αυτές τις προπολεμικές επαφές συνεχίστηκαν σε κάποιον βαθμό και στην μεταπολεμική περίοδο και άτομα όπως ο Κέντζι Τομίτα και ο Κιν`για Φουτζίτα έγιναν διευθυντές του Αϊκικάι σύντομα μετά τον πόλεμο ενώ ο πρώην Πρωθυπουργός Τοσίκι Κάιφου επρόκειτο να είναι άλλος ένας τέτοιος άνθρωπος. Θα σας παρακαλούσαμε να μας πείτε τη γνώμη σας για τον ρόλο που έπαιξαν τέτοιοι άνθρωποι στην εξέλιξη του αϊκίντο.

Η προπολεμική και η μεταπολεμική περίοδος ήταν διαφορετικές για το αϊκίντο. Ειδικά πριν τον πόλεμο, το αϊκίντο ήταν σχεδόν άγνωστο στον κόσμο και μόνο μέσω της υποστήριξης που αναφέρατε κατάφερε ο ιδρυτής να έρθει στο Τόκιο. Νομίζω ότι το γεγονός ότι τέτοιοι άνθρωποι υποστήριξαν τον Μοριχέι Ουεσίμπα ενισχύει την πεποίθησή τους ότι πραγματικά είχε κάτι θαυμάσιο να προσφέρει. Όπως λετε, αυτού του είδους οι σχέσεις συνεχίστηκαν και μετά τον πόλεμο. Ο κ. Κάιφου, έμαθε το αϊκίντο μέσω μιας γνωριμίας του πατέρα μου και του κ. Γιοσιμάσα Μιγιαζάκι.

Ασκήθηκε ποτέ ο κ. Κάιφου στο αϊκίντο;

Ναι, την εποχή που είχαμε ακόμα το ξύλινο ντότζο. Προφανώς εκείνον τον καιρό ήταν πολύ απασχολημένος λόγω της εμπλοκής του με την κυβέρνηση, και φαντάζομαι ότι πλέον θα ήταν δύσκολο γι αυτόν να ασκηθεί. Όμως πριν και μετά τον πόλεμο, ο Μιτσουτζίρο Ίσιι [ένας από τα κορυφαία στελέχη του ειδησεογραφικού οργανισμού Asahi News, πολύ ενεργός στην προώθηση του αϊκί μπούντο και του Ντάιτο-ρίου αϊκιτζουτζούτσου πριν τον Β’ ΠΠ] ασχολήθηκε με την διεύθυνση του Αϊκικάι και ο Σουνάο Σονόντα, πρώην υπουργός, ερχόταν καθημερινά για προπόνηση περίπου από το 1955 μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ‘60 –νομίζω μάλιστα ότι υπήρξε και ο πρώτος πρόεδρος της Παν-Ιαπωνικής Ομοσπονδίας Αϊκίντο. Αν ρίξετε μια ματιά στα προγράμματα των επιδείξεων και των εκδηλώσεων από εκείνη την εποχή, θα δείτε τα ονόματα ανθρώπων όπως ο Δάσκαλος Ίσιι και ο Δάσκαλος Σονόντα, ενώ και ο εγγονός του Δασκάλου Ίσιι έκανε προπόνηση εδώ για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Το γεγονός ότι το αϊκίντο είχε αυτού του είδους την υποστήριξη οφειλόταν, βεβαίως, κυρίως στην υπέροχη προσωπικότητα του Μοριχέι Ουεσίμπα και στην τέχνη που είχε δημιουργήσει. Οι σχέσεις εκείνες οδήγησαν σε πολλά θετικά πράγματα και τελικά, πιστεύω, σε θετικές επιρροές στην κοινωνία. Θα ήθελα επίσης να αναφέρω ότι οι προσπάθειες του πατέρα μου που ακολούθησαν, συνέβαλαν στο να συνεχίσει το αϊκίντο από εκείνο το σημείο, να κατανοηθεί, να εξαπλωθεί, και τελικά να αγκαλιαστεί στις μέρες μας από τόσο κόσμο.

Ο Σίχαν Σιγκενόμπου Οκουμούρα, είπε σε μια συνέντευξη σε ένα προηγούμενο τεύχος του Aikido Journal, ότι οι τρεις μεγάλες συνεισφορές του Κισομάρου στο αϊκίντο ήταν η οργάνωση, η μετάδοση και η θεωρητικοποίηση.

Θα συμφωνούσα. Το αϊκίντο υπάρχει σήμερα όχι μόνο λόγω του ατόμου που το δημιούργησε αλλά και λόγω των συνεχόμενων και πολυετών προσπαθειών και άλλων ανθρώπων που το βοήθησαν να εξελιχθεί. Αυτός είναι και ο λόγος που ο πατέρας μου βραβεύτηκε ακόμα και από την ιαπωνική κυβέρνηση για το έργο του ως Ντόσου προς την κατεύθυνση αυτή.

Τι φιλοδοξίες έχετε ως ο τρίτος διάδοχος της παράδοσης του αϊκίντο; Τι όνειρα για το μέλλον του αϊκίντο ελπίζετε να κάνετε πραγματικότητα;

Αχ, αυτό μου το ρωτάνε συχνά! (Γέλια) Το αϊκίντο δημιουργήθηκε από έναν άνθρωπο και στη συνέχεια εξελίχθηκε και εξαπλώθηκε από έναν άλλον –ο δικός μου ρόλο στο αϊκίντο, ποιος είναι; Η απάντησή μου είναι ότι αυτό που μπορώ εγώ να κάνω για το αϊκίντο δε θα είναι κάτι τόσο μεγάλης κλίμακας. Νομίζω ότι ο ρόλος μου έχει περισσότερο να κάνει με το να δημιουργήσω και να διατηρήσω έναν δρόμο στον οποίο οι πολλοί άνθρωποι που βοήθησαν να έρθει το αϊκίντο ως εδώ –αλλά και εκείνοι που μόλις το ανακαλύπτουν- να μπορέσουν να βαδίσουν μαζί, έναν δρόμο που να τους επιτρέπει να συνεχίσουν να ασκούνται μαζί με ένα πνεύμα φιλίας και αλληλεγγύης. Όταν ήμουν μικρός, το αϊκίντο ήταν σχεδόν άγνωστο στους περισσότερους ανθρώπους, όμως αυτό άλλαξε και πλέον υπάρχουν πολύ περισσότεροι άνθρωποι που, αν μη τι άλλο, το έχουν ακουστά. Μια και έφτασε ως εδώ, η αποστολή πλέον είναι να συνεχιστεί και να παραδοθεί στους επόμενους με μια ξεκάθαρη και εύτακτη μορφή η οποία να αντανακλά την ουσία του. Αντί λοιπόν να δηλώσω ότι θέλω να κάνω αυτό ή εκείνο με το αϊκίντο ή ότι το αϊκίντο πρέπει να είναι έτσι ή αλλιώς, νομίζω ότι είναι πιο σημαντικό να βοηθήσω απλώς να διατηρηθεί ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο να μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που ήδη κάνουμε τόσο καλά.

Το ότι έχετε τον ρόλο του Ντόσου έχει αλλάξει τον τρόπο ζωής σας;

Όχι και τόσο. Πριν επιδεινωθεί η υγεία του πατέρα μου, μοιράζαμε τις διδακτικές υποχρεώσεις στην Ιαπωνία και το εξωτερικό όμως τα τελευταία δύο χρόνια της ζωής του δεν μπορούσε να ταξιδεύει τόσο στο εξωτερικό οπότε άρχισα να πηγαίνω εγώ στη θέση του. Κατ’ αυτή την έννοια, δεν έχουν αλλάξει πολλά στη ζωή μου καθώς είχα αρχίσει να αναλαμβάνω κάποια από τα καθήκοντα αυτά. Παρ’ όλα αυτά, αν και αυτό που κάνω δεν έχει αλλάξει, η αίσθηση της ευθύνης η οποία συνοδεύει το να είναι κάποιος Ντόσου, είναι σαφώς πολύ βαρύτερη, οπότε από την άποψη αυτή νοιώθω εντελώς διαφορετικά.

Το φαντάζομαι. Όμως δεδομένης της προσωπικότητάς σας, αμφιβάλλω αν θα είστε το είδος του ηγέτη που βρίσκεται στα σύννεφα –πιστεύω ότι θα είστε το είδος που είναι φιλικός και προσιτός.

(Γέλια). Ναι, το ελπίζω! Το πρόσωπο του πατέρα μου στα σαράντα-οκτώ του ήταν πολύ πιο βλοσυρό από ότι είναι το δικό μου τώρα που έχω αυτή την ηλικία. Φυσικά, ήταν πολύ πιο χαλαρός από ό,τι υπονοούσε η έκφρασή του –νομίζω ότι η έκφραση ήταν το αποτέλεσμα του να έχει μεγαλώσει σε μια διαφορετική, πιο δύσκολη εποχή.

Το περιβάλλον των χρόνων του πολέμου πρέπει να είχε παίξει μεγάλο ρόλο σε αυτό. Φαίνεται ότι υπάρχει μια διαφορά μεταξύ των ανθρώπων που βίωσαν την εποχή εκείνη και εκείνων που δεν τη βίωσαν.

Είναι βέβαιο ότι οι άνθρωποι της γενιάς του τείνουν να έχουν μια συγκεκριμένη αυστηρότητα. Τέλος πάντων, δεν νομίζω ότι κατάφερα να σας δώσω τι είδος των απαντήσεων που μπορεί να ελπίζατε να πάρετε. Πιθανότατα υπάρχουν άνθρωποι που έλπιζαν ότι θα πω πράγματα του τύπου, “Ναι, όντας εγγονός του ιδρυτή προπονούμουν επιμελώς από τότε που ήμουν μικρός!”, όμως δυστυχώς δεν θα μπορούσα ποτέ να υποστηρίξω κάτι τέτοιο (γέλια).

Αντίθετα, σας ευχαριστώ για την ειλικρίνειά σας, κάτι που νομίζω ότι το συμμερίζονται τόσο οι αναγνώστες μας όσο και τα υπόλοιπα μέλη της κοινότητας του αϊκίντο. Σας ευχαριστώ πολύ που μοιραστήκατε τον χρόνο και τις σκέψεις σας μαζί μας!